CÁC GIÁ TRỊ CỦA ĐA DẠNG SINH HỌC

Trng i hc Khoa Hc T Nhiờn
i hc Quc Gia H Ni
**********
a dng sinh hc
Nhúm VI
CC GI TR CA A DNG SINH HC
Gớỏo viờn hng dn:PGS.TS Nguyn Th Loan
Sinh viờn thc hin
:Lờ Th Huyn
:Nguyn Th Bớch Nga
:Trn Th Thuý H
:Trung Th Thm
1
Li núi u
a dng sinh hc em li cho cuc sng ca chỳng ta
nhng giỏ tr tht to ln.Chỳng khụng ch cung cp cho ta lng
thc,thc phm m chỳng cũn em li cho chỳng ta rt nhiu li
ớch v kinh t, i sng nh chn súng,chn cỏt ,cung cp cho
chỳng ta c nhng giỏ tr to ln v tinh thn.
2
MC LC
A,Cỏc giỏ tr trc tip:
-Cung cp lng thc,thc phm.
-Cung cp g.
-Cung cp song mõy.
-Cung cp cht t.
-Cung cp cõy ly thuc.
-Cung cp hoa.
B,Cỏc giỏ tr giỏn tip:
-Sn phm ca h sinh thỏi.
-Giỏ tr v mụi trng.
-Quan h gia cỏc loi.
-Tiờu khin gii trớ.
-Khoa hc v o to
C,La chn cho tng lai.
3
NI DUNG
A.Cỏc giỏ tr trc tip
1. Là nguồn cung cấp lơng thực và thực phẩm:
- Một trong giá trị của bản chất đa dạng sinh học là nguồn cung cấp l-
ng thực và thực phẩm.
+3.000 loài/ 250.000 giống cây đợc coi là nguồn thức ăn.
75% chất dinh dỡng cung cấp cho con ngời là do Lúa, Mỳ, Ngô,
Khoai tây,Mạch, Khoai lang, Sắn. Trong đó: Lúa, Mỳ, Ngô cung cấp hơn
50% chất dinh dỡng cho con ngời.
- Một số khác cung cấp thức ăn cho gia súc.
Ví dụ: ở Pêru quả của 139 loài đã ợc tiêu thụ, trong đó có 120 loài
hoang dại, 19 loài có nguồn gốc từ hoang và đợc trồng.
Ngoài các loài khác có thể ăn đợc, hàng chục loài cây lơng thực, thực
phm mới đợc phát hiện và ợc dùng làm nguyên liệu để ch bin các
loại thức ăn mới.
Ví dụ: Tảo xoắn, côn trùng, cỏ biển đợc sử dung rộng rãi ở châu Âu
và Bắc Mỹ.
Trung Quốc đã có thêm một loài cây ăn quả mới là Dơng đào Actinidia
chinensis đợc thuần hoá từ cây hoang dại
-Việc săn bắn thú rừng cũng đem lại nguồn protein lớn cho ngời dân vùng
nông thôn.
Ví dụ: Nhiều nơi ở châu Phi, thịt thú rừng chiếm tỷ lệ lớn trong nguồn
cung cấp protein: Botswana 40%, Negeria 20%, Zaire 75%. ở Negeria có
hơn 100.000 tấn chuột lớn đợc tiêu th làm thức ăn trong một năm.
Tại một số vùng châu Phi, côn trùng là thành phần quan trọng trong
nguồn protein của ngời dân và cung cấp các loại vitamin quan trọng . Một
số vùng dọc các con sông, hồ thì cá hoang dại là nguồn protein chính
-Theo FAO năm 1986, trên toàn thế giới thu đợc 100 triệu tấn cá đánh bắt
từ tự nhiên mỗi năm.
2.ngun cung cp g
- Gỗ là mt trong những hàng hoá quan trọng trên thị trờng thế giới, chiếm
tỷ lệ lớn trong các mặt hàng xuất khẩu.
Ví dụ : Năm 1959, tổng cộng giá trị toàn cầu của gỗ xuất khẩu là 6 tỷ
USD , phần lớn lấy từ vùng ôn đới. Những nớc xuất khẩu gỗ lớn là:
4
Mỹ, Nga, Canada xuất khẩu gỗ tròn và gỗ xẻ.
Mỹ, Nga, Anh, Phần Lan xuất khẩu gỗ ép.
Các nớc nhiệt đới xuất khẩu gỗ nhiều là : Malaixia, Papua
Niuginê, Gabon xuất gỗ tròn, Mailaixia và Inđônêxia xuất gỗ tròn và gỗ ép
Tại các nớc đang phát triển, thu nhập từ gỗ chiếm tỷ lệ thấp
3.nguũn cung cp song mõy
- Sau gỗ, Song mây là nguồn tài nguyên quan trọng thứ 2 để xuất khẩu.
- Hầu hết, Song mây là các loài mọc hoang ở Đông Nam á.
Ví dụ : các nớc có công nghiệp Song mây lớn là Philipin, Trung Quốc, ấn
Độ, Srilanca và Thái Lan. 90% nguyên liệu thô của toàn thế giới lấy từ
Inđônêxia. Trung tâm đa dạng của Song mây là bán đảo Malaixia với 104
loài, trong đó 38% là đặc hữu.
4.ngun cung cp cht t
- Hầu hết chất đốt lấy từ Savan, rú bụi, đất nông nghiệp. Tuy nhiên, nhu cầu
về củi đốt đang tăng nhanh vì dân số đang tăng nhanh.
Ví dụ : ở các nớc nh Nêpal, Tanzania, Malawi phần lớn năng lợng
nguyên sinh là do củi và phân thú vật.
- Giá trị tiêu thụ chất đốt cũng có thể tính qua số củi đốt dùng để sởi và
đun nấu lấy từ rừng và trảng cây bụi. Giá trị củi đó có thể tính bằng cách
xem bao nhiêu ngời mua xăng hay chất đốt khác. Nhiều nơi trên thế giới ,
nông dân đã dựa hoàn toàn vào củi lấy từ rừng vì họ không có tiền mua củi.
5.ngun cung cp cõy lm thuc
Trong dõn gian ụng cha ta t ngy xa ó bit dựng tho mc
cha bnh v rt nhiu thuc tõy ngy nay c chit sut t tho mc.
Cỏc thuc cú ngun gc t tho mc va an ton li khụng cú nhiu tỏc
dng ph nh thuc tõy.chỳng n gin ch l nhng cõy c trong vn
nh ta nh cõy bụng mó ,cõy dõm btVit Nam c ỏnh giỏ l
nc ng th 16 trờn th gii v s phong phỳ v a dng sinh vt.
Trong ú, h thc vt cng rt phong phỳ v a dng. Hin nay, ó bit
10.386 loi thc vt bc cao cú mch, d oỏn cú th ti 12.000 loi.
Trong s ny, ngun ti nguyờn cõy lm thuc chim khong 30%. Theo
ti liu ca Phỏp, trc nm 1952 ton ụng Dng ch bit cú 1350 loi
cõy thuc, nm trong 160 h thc vt. Sỏch "Cõy thuc Vit Nam" ca
Lng y Lờ Trn c (1997) cú ghi 830 cõy thuc .V theo s liu mi
nht ca Vin dc liu (2000) thỡ Vit Nam cú 3830 loi cõy lm
thuc. Chc chn õy cha phi l con s cui cựng.
Phn ln cõy thuc Vit Nam mc hoang di vựng rng nỳi, ni
m ngun ti nguyờn thiờn nhiờn ang b xúi mũn do nhiu nguyờn nhõn
khỏc nhau nh s tng s dõn quỏ nhanh, t nng lm ry, khai thỏc
quỏ mc vv. dn n s e da tuyt chng ca nhiu loi sinh vt
5
-Mt s loi cõy rt quen thuc vi chỳng ta nh cõy nh ni,cõy vn
niờn thanh,cõy hoa ngõu,cõy inh lng,khoai lang.Chỳng l nhng loi
thuc quý trong dõn gian v al khụng cú tỏc dng ph
6.ngun cung cp hoa
_Ngun cung cp hoa
a dng sinh hc ó cung cp cho chỳng ta nhng loi hoa tht p em
li khụng ch li ớch v kinh t m cũn em li s th thỏi trong tõm
hn,lm cuc sng tr nờn ti p hn.
Giỏ tr kinh t m cỏc loi hoa em li cho chỳng ta l rt to ln.Hng
nm ngnh xut khu hoa em li mt ngun ngoai t ln cho nốn kinh t
quc dõn.
Tham kho th trng xut nhp khu 4/07
Th trng
xut khu
Chng loi Kim ngch
xut khu
(USD)
Nht Bn cỳc, cm chng,
hng, k lõn
404.843,58
Australia cm chng, hng 118.641,2
B hoa ti 11.865,7
i Loan cm chng, k lõn 3.202,4
Thỏi Lan hoa ti 3.074
Singapore hng 2.171,9
Inụnờxia cm chng, hng,
lys
1.035
Tham kho mt s loi hoa xut khu sang Nht Bn thỏng 07/2008
Chng loi
n giỏ
(USD/cnh)
Kim ngch (USD)
Cỳc 0,21 393.539,84
Cm chng 0,14 195.633,20
Hng 0,15 37.709,50
Lan 1,00 22.175,00
-Ngun cung cp hoa lan:
6
Cụng nghip hoa lan l i din s mt cho ngnh cụng nghip
sinh hc nụng nghip i Loan v s lng hoa lan trng i Nam
ng u o quc hoa lan ny.Nm 2004, i Loan cú t chc cuc
trin lóm hoa lan Chõu -Thỏi Bỡnh Dng vi trờn 20.000 khỏch tham
quan v tng s tin thu c t hoa lan t trờn 600 triu i t
S Lõm nghip Hong Gia Thỏi Lan ó tng kt tng kim ngch xut
khu hoa lan ca Thỏi Lan t 1986-1988 nh sau:
3-6 triu cõy hoa lan/nm
125 triu hoa ct cnh/nm
Theo h cú l Thỏi Lan l quc gia trng v xut khu hoa lan ln nht
th gii.
Thỏi Lan ó xut khu lờn n 610 loi hoa lan khỏc nhau trong tng nm
mt. Nhiu ging hoa lan c nhõn ging t lan rng cho thy Thỏi Lan
l mt trung tõm phõn phi v su tp hoa lan ca vựng ụng Nam .
Thc ra, mt trong nhng ging xut khu ph bin nht nh
Paphiopedilum callosum l ging cc him Thỏi Lan nhng c nhp
khu t Myamar vo Thỏi Lan vi s lng ln, nh ging
Paphiopedilum delenatti v Paphiopedilum gratrixianum ch cú Vit
Nam v Trung Quc, Paphi. randsii v Paph. philippinense ca
Philippines, Paph. purpuratum ca HongKong v Paph.
rothschildianum thỡ hu nh tuyt chng trờn th gii
-Ngun cung cp hnh
T xa xa cc nc phng ụng c coi l x s ca cỏc loi
hng liu.Trong ú khụng th khụng k n hnh.Hnh khụng chr l
mt loai hng liu tuyt vi m nú cũn c coi nh l mt loi thuc
quý
-Ngun cung cp cõy mng nc
Xng rng sng ch yu vựng chõu
Phi,Madagasca,SriLanka.Do iu kin khớ hu thiu nuc nờn thõn chỳng
tr nờn mng nc,lỏ tiờu gim thnh gai,r cú th õm sõu xung nhng
mch nc ngm. mt s nuc ngi ta cũn dựng xng rng nh mt
ngun cung cp nc v mt s mún n t xng rng tr thnh c
sn,ngoi ra xng rụng cũn cung cp cho con ngi mt ngun li
nhun ln t vic bin xng rng thnh mt loi cõy cnh.
B.Cỏc giỏ tr giỏn tip
Giỏ tr giỏn tip l nhng khớa cnh khỏc nhau ca a dng sinh
hc nh:cỏc quỏ trỡnh xy ra trong mụi trng v cỏc chc nng ca h
sinh thỏi l nhng ngun li khụng th o m v nhiu khi l vụ giỏ. Giỏ
tr giỏn tip bao gm cỏc li ớch thu c c bn t cỏc dch v chc nng
m mụi trng v cỏc h sinh thỏi cung cp cho ta, v cỏc tỏc dng duy trỡ
hot ng ca con ngi. Nhng giỏ tr ny khụng d dng c nhn
7
thy vỡ con ngi khụng trc tip s dng hoc tiờu th nhng li rt
quan trng.
Thớ d:rng cú tỏc dng thu hỳt v gi khớ CO2 quang hp,lm sch
khụng khớ,gúp phn hn ch l lt,ngn nga xúi mũn t u ngun v
bi lng cỏc h lu dũng chy
Giỏ tr ny ụi khi cú th tớnh toỏn c:vớ d nh vic cụn trựng th
phn cho cõy trng.Gớa tr ú cho phộp tớnh bng s tin thu hoch tng
lờn bao nhiờu hoc ngi nụng dõn phi tr bao nhiờu tin thuờ cỏc t
ong phc v cho s th phn ú.
1.Sn phm ca h sinh thỏi
-Cỏc loi thc vt cha dip lc cú giỏ tr nh nhng sinh vt sn xut s
cp thụng qua qỳa trỡnh quang hp.
Ngoi ra chỳng cng l ngun sng ca cỏc sinh vt khỏc trong chui
thc n:
vd:cỏ th bỏo
Phự du thc vt trong cỏc i dng l ngun thc n c s cho chui
thc n trong bin v giỳp cho s iu chnh chu trỡnh khớ quyn ton
cu:
vd:tảo lam là nguồn sản sinh ra khí O2 trên TĐ.Tảo đợc dùng làm thức
ăn,có mặt trong các nhà máy lọc nớc,thậm chí ở ngay trong hai lá phổi của
chúng ta.
S a dng cỏc vi sinh vt,vi khun c nh nit cho thc vt s
dng, lm tng nng sut cõy trng v cú giỏ tr c tớnh khong 50 t
USD hng nm.
Cỏc cht hu c cht ,mựn c tỏi s dng bi cỏc vi sinh
vt,nm v cỏc vi khun phõn hy to thnh thc n cho thc vt.
Vi sinh vt cũn tham gia vo quỏ trỡnh hỡnh thnh cht mựn.
Vi sinh vt sng trong t v trong nc tham gia tớch cc vo quỏ
trỡnh phõn gii cỏc xỏc hu c bin chỳng thnh CO2 v cỏc hp cht vụ
c khỏc dựng lm thc n cho cõy trng. Cỏc vi sinh vt c nh nit thc
hin vic bin khớ nit (N2) trong khụng khớ thnh hp cht nit (NH3,
NH4+) cung cp cho cõy ci. Vi sinh vt cú kh nng phõn gii cỏc hp
cht khú tan cha P, K, S v to ra cỏc vũng tun hon trong t nhiờn.
cỏc vựng ca sụng, bói ven bin l ni nhng thc vt thy sinh v to
phỏt trin mnh, chỳng l mt xớch u tiờn ca hng lot chui thc n
to thnh cỏc hi sn nh trai, sũ, tụm ,cua
2.Giỏ tr v mụi trng
BO V NGUN NC
- Nhng tỏn lỏ, thõn cõy, lỏ khụ lm gim tc ht nc ri xung
t, hn ch s tỏc ng trc tip lờn b mt t tc l ngn cn dũng
chy.
8
- R cõy v h ng vt t(in hỡnh l giun t) lm t ti xp, tng
thụng khớ, tng thõm ca nc,gúp phn lm gim dũng chy v
lu tr nc t ngy ny sang ngy khỏc
BO V T AI.
-a dng sinh hc to kh nng hp th v x lý ụ nhim, gi trm tớch.
cỏc qun th sinh vt cú vai trũ quan trng trong vic bo v rng u
ngun, nhng h sinh thỏi vựng m.
Xó hi sinh vt cú nhim v bo v v gi t, t l c s cho xó
hi sinh vt phỏt triờn.
Mt s vi sinh vt sng kớ sinh trong r cõy h u cú kh nng c
nh nit trong khụng khớ v chuyn chỳng thnh dng m cõy cú th d
dng hp th
IU HO KHễNG KH
Trc ht, h thng cõy xanh cú tỏc dng ci thin khớ hu vỡ chỳng
cú kh nng ngn chn v lc bc x mt tri, ngn chn quỏ trỡnh bc
hi nc, gi m t v m khụng khớ thụng qua vic hn ch bc
hi nc, kim soỏt giú v lu thụng giú
Cõy xanh cú tỏc dng bo v mụi trng: hỳt khớ CO2 v cung cp O2,
ngn gi cỏc cht khớ bi c hi.
Xột trong phm vi hp: búng rõm, s thoỏt hi nc ca cõy lm
gim nhit khụng khớ.Cõy cng cú vai trũ quan trng trong vic hn
ch tc giú, gim núng ca cỏc tũa nh:
Vớ d: trng cõy ven bin chn súng, cỏt bi,chn bóo
trng cõy leo giỳp gim sc núng ca mỏi nh
mc vựng:s thoỏt hi nc ca cõy gúp phn to ra ma
mc ton cu: cõy tham gia vo chu trỡnh CO2 cng nh cỏc
chu trỡnh vt cht v dũng nng lng khỏc, gúp phn lm gim CO
2

trong khớ quyn,lm gim nhit khớ quyn.
LM SCH MễI TRNG
-Cỏc qun xó sinh vt cú kh nng phõn hy cỏc cht ụ nhim nh kim
loi nng, thuc tr sõu v cỏc cht thi sinh hot khỏc ang ngy cng
gia tng do con ngi.
-Vai trũ ca nhng vi khun v vi nm cng ht sc quan trng.chỳng
cú tỏc dng lm sch mụi trng.
Vớ d :mt s loi to sng di ỏy bin cú kh nng ng hoỏ
H
2
S giỳp lm gim c cho nc, m bo s cõn bng sinh thỏi
Nhiu loi a y cú kh nng hp th nhng kim loi nng.
Cỏc loi ng vt trong nc nh cỏ,tụm n vn hu c cng gúp phn
vo vic lm sch mụi trng
Mt s loi thõn mm, hoc thc vt di nc nh bốo tõy, bốo cỏi cng
cú kh nng hp th cỏc cht thi, húa cht c hi.
9
3.Qua h gia cỏc loi
Gia cỏc loi cú mi quan h cht ch vi nhau v rt phc tp, mi loi
l mt mt xớch quan trng trong chui thc n ,trong mi quan h gia
cỏc loi v trong h sinh thỏi.
Vớ d nh cỏc loi Thỳ hay Cỏ cn cho con ngi, nhng nú li tựy
thuc vo cỏc loi cõy to, cụn trựng. Vic lm gim cỏc loi cõy, cỏc loi
cụn trựng thỡ cỏc loi ú cng gim theo. Tng t cỏc cõy trng cn cụn
trựng, chim th phn v n lt mỡnh chỳng li cn cõy ly thc n
t mt hoa hay hoa qu v thm chớ nhng c nhng kớ sinh trựng hi
cõy. Nhiu loi cõy ph thuc vo cỏc ng vt n qu nh chim, di
phỏt tỏn giỳp chỳng
4.Giỏ tr tiờu khin
Giỏ tr tiờu khin ca a dng sinh hc l do nú ó to nờn nhng cnh
quan hp dn, nhng hỡnh thự kỡ d v p mt, hng nm ỏ thu hỳt
hng triu ngi i tham quan du lch sinh thỏi. Khi iu kin sng cng
lờn cao nhu cu du lch ca con ngi ngy cng cao
Vớ d: 80% ngi Canada, mt nm s dng 800 triu ụ la
tham gia i cỏc on tham quan (1985 ). M 100 triu ngi gi v so
vi cựng s tr con tng t ó i tham quan mi nm 4 t ụ (1984).
Vic du lch sinh thỏi ó tng lờn mt cỏch cha tng thy
Chng thua kộm th gii thc vt, h ng vt Cỳc Phng cng rt a
dng v phong phỳ. Theo s liu iu tra mi nht, Cỳc Phng cú 89
loi thỳ, 307 loi chim, 110 loi bũ sỏt v lng c, 65 loi cỏ v gn
2.000 dng cụn trựng.
5.Giỏ tr khoa hc v o to
Nhng khu bo tn m hin nay cỏc quc gia ang bo v l mt
ti sn khụng nhng quý v ngun ti nguyờn phc v ti nguyờn trc
mt, v ngun gen to ging cho cỏc th h mai sau, l ni bo v
mụi trng cc kỡ cú hiu qu v a nng m chỳng cũn l a bn
phc v cho nghiờn cu khoa hc, tỡm hiu cho thiờn nhiờn , tỡm hiu
nhiu iu bớ n cho n nay con ngi vn cha bit c
C.S LA CHN CHO TNG LAI
Hin nay ngi ta ang chun b tỡm nhng loi phc v cho cha
bnh him nghốo nh ung th, HIV. Ngi ta ó d tớnh nghiờn cu
10
nhng vựng l nh ỏy bin sõu, trong nhng sui nc núng, trong cỏc
vi san hụ tỡm ra nhng chng vi khun chu núng, chu ỏp lc cao
Cỏc loi thc vt cha nhiu thnh phn húa hc m cho n nay cha
phỏt hin c phỏt hin. Vic nghiờn cu v ng dng cỏc thnh phn
húa hc rt cú trin vng trong tng lai. Thuc chng st rột c iu
ch t mt s cõy trong h Simaoroubaceae, Celastraceae,
Saxifragaceae
Hin nay, vic nghiờn cu hm lng cht dinh dng cao trong sinh
hc bin ớt c chỳ ý. Qua phõn tớch cỏc cht tinh khit t sinh vt bin
Socjarto (1999) cho thy:
10% cht cú hot tớnh sinh hot cao
15% cht cú hot tớnh sinh hc trung bỡnh
16% cht cú hot tớnh sinh hc yu
8% khụng cú hot tớnh sinh hc
Cũn hu ht cỏc cht chit núi chung u cú kt qu tt gm 8% cht cú
tỏc dng mnh, 6% cht cú tỏc dng trung bỡnh, 0% cht yu v 80%
cht khụng cú tỏc dng.
Qua phõn tớch cỏc cõy vn quc gia Cỳc Phng, 27 loi Metanol
c chit t 22 loi cõy, 24 loi cú hot tớnh chng st rột, 4 trong s ú
c chng minh chng c Plasmadium falciparum D6 (Chloroquine
sensitive) v W2 ( Chloromine reistant) vi giỏ tr IC70 di 10 ig/ml
trong mi trng hp. Ngoi ra, chỳng cũn loi b mt s cỏc c t t
bo. Khi thớ nghim chng 14 dũng t bo u ngi, cỏc cht chit
metanol t lỏ v v Ficus fistulosa th hin hot tớnh chng st rột cú giỏ
tr .
13 cht chit ly t 12 loi ó c th kh nng chng HIV. Cht chit
t Ficus glandulifera, Bischofia javanica, Shorea chinensis,
Dracontomelum duppereanum cú hot tớnh sinh hc mnh. Qua phõn tớch
cỏc cht chit ca thc vt t nguyờn liu Vit Nam v 350 cht chit t
cỏc ni khỏc trờn th gii ó cho thy cỏc cht cú hot tớnh cao (17%)
Rừ rng, trong cõy cũn cha nhiu iu bớ n m cha c khỏm phỏ.
Cú th ni õy l ngun ti nguyờn tim n, cho n nay, ớt c bit
n. Do ú, chỳng ta phi cú trỏch nhim bo v cho cỏc th h mai sau
11

Xem chi tiết: CÁC GIÁ TRỊ CỦA ĐA DẠNG SINH HỌC