Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
Vữa ximăng
cát
50 230 1.09 210
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 5
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
BÀI 2
XÂY GẠCH
I. U CẦU ĐỐI VỚI KHỐI XÂY GẠCH VÀ CẤU TẠO KHỐI XÂY
1. u cầu đối với khối xây
a. u cầu về vật liệu
− Gạch xây phải có cường độ, kích thước, phẩm chất theo quy định của thiết kế.
− Các viên gạch phải sạch, có độ ẩm cần thiết.
− Vữa xây đảm bảo phải đúng loại và đúng mác theo u cầu, được trộn đều theo quy cách của
thiết kế; khi xây tường; trụ gạch; độ dẻo từ 9
÷
13cm, khi xây lanh tơ, vỉa nghiêng từ 5
÷
6cm.
b. u cầu về chất lượng của khối xây
− Khối xây tường phải đúng vị trí, đúng hình dáng và kích thước, có đủ các lỗ chừa sẵn (cửa sổ,
cửa đi, thơng gió…) theo quy định của thiết kế và phương án thi cơng.
− Khối xây tường phải đặc chắc, nghĩa là tất cả các mạch vữa phải đầy, mạch ngồi phải được
miết gọn. Những chỗ ngừng khi xây tiếp phải làm sạch, tưới ẩm.
− Từng lớp xây phải ngang bằng.
− Khối xây phải thẳng đứng, phẳng mặt.
− Góc của khối xây phải đúng theo thiết kế.
− Mạch đứng của khối xây khơng được trùng nhau, phải lệch nhau ít nhất 5cm. Đây là u cầu
quan trọng góp phần tạo nên khối xây có chất lượng cao.
40
MẶT ĐỨNG KHỐI XÂY TƯỜNG
viên xây
mạch đứng của khối xây
mạch ngang của khối xây
2. Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng khối xây
Chất lượng của khối xây được đánh giá thơng qua một số chỉ tiêu sau :
− Chỉ tiêu về vị trí tim, trục của khối xây.
− Chỉ tiêu về độ ngang bằng, chiều cao của khối xây.
− Chỉ tiêu về độ thẳng đứng, góc vng của khối xây.
− Chỉ tiêu về độ phẳng mặt của khối xây.
− Chỉ tiêu về độ đặc chắc, so le mạch vữa xây.
Trị số sai lệch cho phép của khối xây
Tên những sai lệch cho phép Trị số sai lệch cho phép (mm)
Xây bằng gạch
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 6
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
Tường Cột
1. Sai lệch so với kích thước thiết kế
a- Bề dày
b- Xê dịch trục kết cấu
c- Cao độ khối xây
2. Sai lệch độ thẳng đứng
a- Một tầng
b- Chiều cao tồn nhà
3. Độ ngang bằng trong phạm vi 10m
4. Độ gồ ghề trên bề mặt thẳng đứng khối
xây có trát vữa
+15; -10
10
15
10
30
20
5
15
10
15
10
30
-
5
3. Cấu tạo các lớp trong khối xây tường gạch
a. Ngun tắc chung
Mỗi loại khối xây đều có cách sắp xếp các viên gạch khác nhau. Nhưng chúng có một quy
luật chung ở những chỗ giao nhau giữa các bức tường phải xếp lớp câu, lớp ngắt. Bên câu bên
ngắt để đảm bảo khối xây vững chắc, khơng bị trùng mạch.
b. Cấu tạo cụ thể
Tường góc 220
Lớp 4Lớp 3
Lớp 2Lớp 1
Viên 3/4
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 7
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
Tường góc 330
Lớp 4Lớp 3
Lớp 2Lớp 1
Tường chữ đinh 220
Lớp 3 Lớp 4
Lớp 1 Lớp 2
Tường chữ đinh 330
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 8
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
Lớp 2Lớp 1
Lớp 4Lớp 3
Tường chữ thập 220
Lớp 1 Lớp 2
Lớp 3
Lớp 4
II. THAO TÁC XÂY CƠ BẢN
1. Dụng cụ để xây gạch
Dụng cụ xây gạch thơng thường gồm: bay xây, thước hồ, thước vng, thước đo chiều dài,
nivơ, quả dọi, dây xây…
2. Thao tác xây cơ bản
Để xây một viên gạch cần thực hiện một số thao tác sau đây
Cầm bay và cầm gạch
− Khi cầm bay ngón tay cái đặt lên cổ bay, bốn ngón kia và lòng bàn tay nắm chặt chi bay.
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 9
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
− Khi cầm gạch: bàn tay trái úp xuống cầm vào giữa viên gạch
− Xúc vữa: đưa lưỡi bay chéo xuống máng vữa lấy một lượng vữa đủ để xây một viên gạch.
Chú ý
Trong q trình thực hiện động tác cầm gạch và xúc vữa thường kết hợp với nhau. Khơng nên
xúc vữa trước rồi mới cầm gạch.
Đổ, dàn vữa
Vữa được đổ theo chiều dài viên gạch định xây, tuỳ theo viên gạch xây ngang hay dọc. Dùng
mũi bay dàn đều vữa và sửa gọn mạch ở hai bên.
Đặt gạch
Tay cầm gạch đưa từ ngồi vào hơi lệch để đùn vữa lên mạch đứng. Đồng thời tay hơi day
nhẹ theo chiều dọc tường để chiều mặt trên viên gạch ăn phẳng với dây cữ. Khi cần mới dùng
bay để điều chỉnh.
Gạt miết mạch
Khi viên gạch đã nằm đúng vị trí, dùng bay gạt vữa thừa ở mặt ngồi.
Trên đây là những thao tác cơ bản để xây một viên gạch trên tường 220. Nhưng thực tế còn có
tường với chiều dày nhỏ hơn: tường 110, 60 hoặc tường xây bằng gạch rỗng (gạch 4 lỗ, 6 lỗ).
Khi thao tác các loại tường này cần chú ý
− Đối với tường 60mm là tường có chiều dày bằng chiều dày viên gạch, khi xây phải dùng bay
phết vữa lên đầu viên gạch định xây, rải vữa lên tường đã xây, đặt gạch lên tường theo
phương thẳng đứng, khơng day đi day lại, dùng bay điều chỉnh nhẹ theo phương thẳng đứng
cho ngang bằng dây cữ, tuyệt đối khơng được gõ điều chỉnh theo phương ngang. Xây viên
nào chèn đầy mạch vữa cho viên đó.
− Đối với tường 110mm là tường có chiều dày bằng chiều rộng của viên gạch thao tác khi xây
tương tự như tường 220mm.
Tóm lại
Khi thao tác xây tường 60 và 110mm cần phải đảm bảo độ chính xác cao để tránh phải điều
chỉnh nhiều, đặc biệt theo phương ngồi mặt phẳng của khối xây.
− Đối với tường xây bằng gạch rỗng cần chú ý
Khi đặt gạch khơng chúi đầu viên gạch xuống để tạo mặt đứng. Hạn chế việc điều chỉnh bằng
bay vì dễ làm gạch bị vơ.õ
III. XÂY GẠCH
1. Xây tường
Dựa vào tính chất chịu lực tường được chia làm hai loại
− Tường tự mang lực: tường chỉ chịu tải trọng bản thân nó.
− Tường chịu lực: tường ngồi tải trọng bản thân còn chịu tải trọng do các bộ phận kết cấu khác
truyền đến hoặc chịu tải trọng gió, bão.
a. Xây tường giữa hai mỏ
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 10
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
− Khi xây đoạn tường giữa hai mỏ phải căng dây rối mới xây, dùng dây để làm cữ và kiểm tra
độ ngang bằng của mặt tường, đối với tường 110 trở xuống dây được căng ở phía mặt tường
cần lấy phẳng.
− Xây lớp nào căng lớp đó. Dây phải bám vào mặt trên của những lớp gạch tương ứng của hai
mỏ, dây phải căng, khơng bị vướng vào gạch, vữa.
− Khi xây những viên gạch giữa hai mỏ phải điều chỉnh cho mặt trên viên gạch ngang bằng với
dây cạnh bên ăn thẳng với lớp gạch đã xây bên dưới.
− Tường giữa hai mỏ có thể là tường chịu lực, tường chèn khung chịu lực, tường ngăn.
− Gạch xây tường là gạch loại A có cường độ
≥
75kg/cm
2
, vữa ximăng mác 50, 75
− Tường chịu lực thường xây theo phương pháp xếp gạch một dọc, một ngang hay ba dọc một
ngang.
− Xây tường chèn khung chịu lực cũng như xây tường chịu lực. Thép chờ sẵn ở khung cột có
tác dụng liên kết tường và khung cho nên trong q trình xây cần chú ý: tại vị trí có thép chờ
phải xây bằng vữa ximăng.
− Lớp trên cùng sát với đáy dầm hoặc giằng phải xây vỉa nghiêng, chèn vữa kín đầu trên viên
gạch rồi mới xây.
b. Xây tường thu hồi
Tường thu hồi là tường chịu lực và tạo cho mái có độ dốc theo thiết kế, mái ngói có độ dốc từ 70
÷
80%, mái tơn có độ dốc từ 15
÷
20%. Có tường thu hồi đối xứng và khơng đối xứng.
Dựng cột và căng dây lèo
− Kiểm tra cố định chân của phần tường định xây thu hồi hay còn gọi là mặt tường khẩu.
− Vạch điểm nóc thu hồi trên mặt tường khẩu
Điểm nóc thu hồi trên mặt tường khẩu khi thu hồi đối xứng là điểm giữa các bức tường thu
hồi. Nếu thu hồi khơng đối xứng điểm nóc được xác định dựa vào độ dốc của mái (i) và độ
cao của phần tường thu hồi tính từ mặt tường khẩu lên đỉnh thu hồi. Cụ thể được tính như
sau :
1
1
1
i
H
B =
hoặc
2
2
2
i
H
B =
Dựng cột lèo
− Chọn gỗ hoặc tre có độ dài cho phù hợp.
− Đóng thanh cữ số 1 và thanh giằng số 2 lên đỉnh cột. Đo từ mặt dưới thanh cữ xuống một
đoạn bằng chiều cao phần thu hồi, đánh dấu tại vị trí 4 bằng mực hoặc sơn.
− Dựng cột lèo sao cho vạch mực số 4 trùng với mực tường khẩu. Đồng thời điều chỉnh cột sao
cho thanh cữ 1 trùng với vị trí của đỉnh thu hồi. Sau đó dùng dọi đưa tim tường thu hồi lên
thanh cữ.
Căng dây lèo
Từ vị trí tim tường trên thanh cữ đo sang hai bên bằng ½ chiều dày tường thu hồi xác định hai
điểm A và B. Dùng dây căng từ A và B đến các vị trí tương ứng ở điểm chân C, D, C
,
, D
,
Kĩ thuật xây
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 11
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
− Trước hết xây mỏ hai bên đầu tường phần thu hồi, các viên xây phỉa thỗ mãn điều kiện :
cạnh dưới của viên xây ăn với mép tường khẩu, góc trên ăn với dây lèo. Căng dây để xây
khoảng tường giữa hai mỏ.
− Khi xây phải để lỗ dầm trần nếu có, chừa các lỗ xà gồ đúng vị trí.
− Khi có nhiều tường thu hồi, nên xây ở hai đầu trước. Căng dây giữa hai tường đã xây để xác
định điểm nóc.
2. Xây trụ
Trụ là cấu kiện chịu nén, trụ thường mảnh, kích thước tiết diện nhỏ nên chỉ lệch tâm một chút
là trụ có thể bị đổ vì vậy u cầu trong khi xây dựng cần phải chính xác.
a. u cầu kĩ thuật
− Trụ xây phải đúng vị trí, đúng hình dáng kích thước, thẳng đứng, no mạch, các mạch đứng
của hàng kề liền khơng trùng nhau, chiều dày mạch vữa từ 8
12÷
mm.
− Khơng được động mạnh đến hàng gạch mới xây và có biện pháp bảo vệ sau khi xây xong.
b. Cấu tạo các loại trụ xây gạch (xem hình vẽ)
Trụ 220
Trụ 220x330
Trụ 330x330
Trụ 330x450
Trụ 450x570
Trụ 450x450
Trụ 570x570
Trụ 570x690
Trụ 690x690
Trụ tiết diện vng, chữ nhật
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 12
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
lớp 1
lớp 2
lớp 1
lớp 2
lớp 3
lớp 4
Trụ 220x220, tường 110
Trụ 330x330, tường 220
lớp 1
lớp 2
lớp 3
lớp 4
Trụ 330x450, tường 220
c. Xây trụ độc lập tiết diện vng chữ nhật
Cơng tác chuẩn bị
− Gạch, vữa phải đảm bảo u cầu kĩ thuật.
− Mặt móng trước khi xây phải tưới ẩm, vệ sinh sạch sẽ.
− Kiểm tra cao độ móng trụ, có biện pháp xử lí trường hợp cao hoặc thấp khơng đáp ứng u
cầu kĩ thuật cần thiết. Chú ý thực hiện cho cả dãy trụ.
− Dựa vào trục của cơng trình đã có căng dây xác định trục ngang, trục dọc của trụ. Vạch dấu
trục lên mặt móng đồng thời kiểm tra vng góc giữa hai trục dọc và ngang.
Xác định kích thước trụ trên mặt móng
− Từ điểm giao nhau giữa trục dọc và trục ngang dùng thước mét, thước vng xác định kích
thước trụ và vạch dấu lên kích thước móng.
− Trường hợp xây nhiều trụ cùng kích thước, nên làm cữ kích thước để đo cho nhanh, việc xác
định kích thước trụ có thể tiến hành theo trình tự :
− Từ tâm điểm của trụ đo về hai phía theo phương dọc và phương ngang một đoạn bằng ½
chiều rộng chân trụ
− Dùng thước ke vng để vạch đường bao chân trụ
Phương pháp xây
− Xây lớp gạch thứ nhất
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 13
Trường TCN CN & XD FICO Bài giảng Vật liệu xây dựng
+ Dựa vào vạch dấu kích thước trụ để xây lớp gạch đầu tiên.
+ Kiểm tra lại độ vng góc, kích thước của lớp gạch thứ nhất. Khi đó lớp gạch thứ nhất có
thể thay thế cho đường bao kích thước để làm cơ sở xây các lớp gạch phía trên.
− Xây các lớp gạch tiếp theo
Các lớp gạch tiếp theo được xây theo hai cách : căng dây lèo xây hoặc dùng nivơ hay quả dọi
để kiểm tra q trình xây.
+ Căng dây lèo :
Dùng bốn sợi dây lèo ghim vào bốn góc của lớp gạch thứ nhất. Dùng dọi điều chỉnh dây lèo cho
thẳng đứng theo hai phương. Dây phải căng khơng bị sai lệch trong q trình xây.
Đối với trụ có kích thước nhỏ 220x220; 220x330, để khỏi vướng chỉ căng ba dây. Xây được
từ 5
÷
7 lớp dùng dọi hoặc nivơ để kiểm tra.
− Dùng Nivơ kiểm tra trong q trình xây
Dựa vào lớp gạch thứ nhất áp nivơ vào kiểm tra thẳng đứng bốn mặt của lớp thứ hai và thứ
ba. Nivơ được đặt ở vị trí các góc của trụ, dùng bay xây điều chỉnh cho đến khi lớp gạch thứ
nhất, hai và ba tiếp xúc với cạnh Nivơ.
Khi điều chỉnh xong đạt u cầu mới đổ vữa đầy mạch. Khơng được đổ đầy mạch trước khi
chỉnh.
− Xây lớp gạch thứ tư trở lên
Dựa vào các lớp gạch ở dưới áp thước tầm để xây ở trên.
Thước tầm áp tại các vị trí góc trụ và ln tiếp xúc với các lớp xây dưới đồng thời thẳng với
lớp xây trên là được.
Trong qúa trình xây cần kiểm tra độ phẳng, ngang bằng của trụ.
Chú ý
− Khi xây khơng được điều chỉnh bằng cách gõ ngang trụ.
− Khơng xây cao q tầm với.
− Trong một ngày khơng xây cao q 1.4m.
− Khi xây một dãy trụ nên xây hai trụ ở hai đầu trước, sau đó căng dây để xây các trụ ở giữa.
− Phải có biện pháp đề phòng trụ bị va quẹt hoặc gió làm đổ trụ.
− Xây trụ ở đợt trên phải bặt giáo ba mặt của trụ.
− Khi xây cách đỉnh trụ từ 7
÷
10 hàng gạch, phải tính tốn và xử lí chiều dày mạch vữa để lớp
trên cùng đạt độ cao thiết kế.
3. Xây trụ liền tường
a. Cơng tác chuẩn bị
Xây trụ liền tường cần phải làm các cơng việc chuẩn bị giống như xây trụ độc lập, đồng thời
phải xác định được tim trụ và tường để từ đó vạch dấu kích thước chân trụ.
b. Phương pháp xây
Xây trụ liền tường bằng dụng cụ hổ trợ
− Dựa vào vạch dấu kích thước để xây lớp gạch đầu tiên.
− Dựa vào lớp gạch thứ nhất áp nivơ hoặc thả quả dọi kiểm tra thẳng đứng ba mặt của các lớp
trên (tương tự như xây trụ độc lập).
Biên soạn: Tổ Bộ Mơn Xây Dựng Trang 14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét