dầu gấc

- Vùng núi cao Chư Yang Sin: nằm ở
phía Đông Nam của tỉnh với diện tích
xấp xỉ bằng ¼ diện tích tự nhiên toàn
tỉnh, ngăn cách giữa cao nguyên Buôn
Ma Thuột và cao nguyên Lâm Viên
(Lâm Đồng), vùng có nhiều dãy núi
cao trên 1500 mét cao nhất là đỉnh
Chư Yang Sin 2445 mét, có đỉnh nhọn, dốc đứng, địa hình hiểm trở. Đây là
vùng sinh thuỷ lớn nhất, đầu nguồn của các con sông lớn như Krông Ana,
Krông Knô và là vùng có thảm gấc rừng thường xanh quanh năm.
Vùng núi thấp, trung bình Chư Dơ Jiu: nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh, ngăn
cách thung lũng sông Ba (Gia Lai) và cao nguyên Buôn Ma Thuột, độ cao
trung bình 600-700 m, đỉnh Chư Dơ Jiu cao 1103m. Địa hình bào mòn, xâm
thực, gấc gồm các loại cây tái sinh, rừng thưa và đất canh tác nông nghiệp.


. Địa hình cao nguyên
Chiếm phần lớn diện tích tự nhiên của tỉnh, địa hình bằng phẳng, đường Quốc
lộ 14 gần như là đỉnh phân thuỷ, cao ở giữa và thấp dần về hai phía, địa hình
thấp dần từ Đông Bắc xuống Tây Nam. Toàn tỉnh có 2 cao nguyên lớn:
Cao nguyên Buôn Ma Thuột: Là cao nguyên rộng lớn chạy dài từ Bắc xuống
Nam trên 90 km, từ Đông sang Tây 70 km. Phía Bắc cao gần 800m, phía Nam
400 m, thoải dần về phía Tây còn 300 m. Đây là vùng có địa hình khá bằng
phẳng, độ dốc trung bình 3-80. Phần lớn diện tích cao nguyên này là đất đỏ
Bazan màu mỡ và hầu hết đã được khai thác sử dụng.
Cao nguyên M'Drăk (cao nguyên Khánh Dương): Nằm ở phía Đông tỉnh tiếp
giáp với tỉnh Khánh Hoà, độ cao trung bình 400- 500 m, địa hình cao nguyên
này gồ ghề, có các dãy núi cao ở phía Đông và Nam, khu vực trung tâm có địa
hình như lòng chảo cao ở chung quanh và thấp dần vào trung tâm. Đất Granit
chiếm phần lớn diện tích với các thảm gấc rừng thường xanh ở núi cao và
trảng cỏ ở núi thấp và đồi thoải
3) Đại diện cho khu vực miền Đông là:
Tỉnh Tây Ninh:
a. Điều kiện tự nhiên


. Vị trí địa lý:
Tỉnh Tây Ninh nằm trong vùng miền Đông Nam Bộ, phía Đông giáp tỉnh Bình
Dương và Bình Phước, phía Nam và Đông Nam giáp thành phố Hồ Chí Minh
và tỉnh Long An, phía Bắc và Tây Bắc giáp 2 tỉnh Svay Riêng và Kampong
Cham của Campuchia với 1 cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, hai cửa khẩu quốc gia
(Sa Mát và Phước Tân) và nhiều cửa khẩu tiểu ngạch.
Dầu Gấc 5
Với vị trí địa lý nằm giữa các trung tâm kinh tế – thương mại là thành phố Hồ
Chí Minh và Phnôm Pênh (Campuchia), giao điểm quan trọng giữa hệ thống
giao thông quốc tế và quốc gia, thông thương với các vùng kinh tế có nhiều
tiềm năng phát triển, là điều kiện thuận lợi để tỉnh phát triển kinh tế – xã hội.
Tỉnh có 8 huyện, 1 thị xã (8 thị trấn, 5 phường và 82 xã). Thị xã Tây Ninh là
trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của tỉnh.


. Đặc điểm địa hình
Tây Ninh nối cao nguyên Nam Trung Bộ với đồng bằng sông Cửu Long, vừa
mang đặc điểm của một cao nguyên, vừa có dáng dấp, sắc thái của vùng đồng
bằng. Trên địa bàn vùng cao phía Bắc nổi lên núi Bà Đen cao nhất Nam Bộ
(986 m). Nhìn chung, địa hình Tây Ninh tương đối bằng phẳng, rất thuận lợi
cho phát triển toàn diện nông nghiệp, công nghiệp và xây dựng.


. Khí hậu
Tây Ninh có khí hậu tương đối ôn hoà, chia thành 2 mùa rõ rệt, mùa mưa và
mùa khô. Chế độ nhiệt của Tây Ninh quanh năm cao, tương đối ổn định. Nhiệt
độ trung bình năm là 26 – 27
0
C và ít thay đổi, chế độ bức xạ dồi dào. Mặt
khác, Tây Ninh nằm sâu trong lục địa, có địa hình cao núp sau dãy Trường
Sơn, ít chịu ảnh hưởng của bão và những yếu tố thuận lợi khác là những điều
kiện thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp đa dạng, đặc biệt là các loại cây
ăn quả, cây công nghiệp, cây dược liệu và chăn nuôi gia súc.
b. Tài nguyên thiên nhiên
. Tài nguyên đất
Theo tài liệu điều tra thổ nhưỡng, Tây Ninh có 5 nhóm đất chính với 15 loại
đất khác nhau. Nhóm đất xám chiếm tỷ trọng lớn nhất (trên 84% tổng diện
tích) và là tài nguyên quan trọng nhất để phát triển nông nghiệp. Ngoài ra, còn
có nhóm đất phèn chiếm 6,3%, nhóm đất cỏ vàng chiếm 1,7%, nhóm đất phù
sa chiếm 0,44%, nhóm đất than bùn chiếm 0,26% tổng diện tích. Tây Ninh có
tiềm năng dồi dào về đất, trên 96% quỹ đất thuận lợi cho phát triển cây trồng
các loại, từ cây trồng nước đến cây công nghiệp ngắn ngày và dài ngày, cây ăn
quả các loại.
Tổng diện tích đất tự nhiên của tỉnh là 4.208,06 km2. Trong đó, đất nông
nghiệp có 285,5 nghìn ha; đất có rừng 41 nghìn ha; đất chuyên dùng 36,6
nghìn ha; đất ở 7,1 nghìn ha, còn lại là đất chưa sử dụng.
2. Mô tả và phân loại gấc
Dầu Gấc 6
• Tên khoa học: Monordica cochinchinensis (Lour.) Spreng
• Thuộc họ bầu bí: Cucurbitaceae
Tên khác: Mộc miết (TQ) – Muricic (Pháp) – Cochinchina Momordica (Anh).
Cây gấc là một loại dây leo thuộc họ bầu bí, mọc bò trên các giàn, bờ rào, bụi
tre, sống khá lâu. Trước đây, gấc là loại cây hoang dại mọc nhiều vùng ở nước
ta, được nhân dân ta chọn lọc đem về trồng từ lâu.
Lá xanh biếc, to bằng bàn tay và xòe kiểu chân vịt. Bên cạnh cuống lá có mọc
“tay leo” giống dây bí hay dây mướp, dễ cuốn vào cọc hay cây. Hoa mọc ở
nách lá, sắc trắng hình loa kèn, đài sắc xanh. Cây ưa khí hậu ấm áp, ẩm độ
không khí cao. Là cây dây leo đa niên đơn tính biệt chu (dây đực mang hoa
đực, dây cái mang hoa cái) có cây mang hoa đực, cây mang hoa cái và cây
mang cả hoa đực và hoa cái. Sau mỗi vụ cho quả thì lá và những nhánh nhỏ lụi
tàn đến mùa xuân năm sau lại đâm chồi nảy lộc mới và bắt đầu cho hoa từ
tháng 5 –6.Mùa thu hoạch là từ tháng 8 đến trước và sau tết âm lịch.
Ở Miền nam do thời tiết ấm nên gấc có quanh năm.Tuổi thọ của cây gấc có thể
kéo dài từ 15 – 20 năm. Vì là cây biệt chu thụ phấn tự do nên trồng theo kiểu
giâm cành sẽ có được những cây mang đặc tính tốt từ cây mẹ, nhanh cho quả
và nhiều quả hơn so với trồng bằng hạt
 Yêu cầu ngoại cảnh của cây gấc:
Gấc là cây ưa ánh sáng ngày ngắn. Cây sinh trưởng tốt trong điều kiện
cường độ chiếu sáng mạnh nhưng quả phát triển tốt trong điều kiện chiếu sáng
giảm. Giai đoạn quả đang lớn nếu gặp ánh sáng chiếu trực tiếp quả rất dễ bị
rám, thối hoặc sớm rụng(bị thui). Chính vì vậy trồng gấc tốt nhất lên làm giàn
để nâng cao chất lượng cũng như phẩm chất quả.
Nhiệt độ trung bình cho gấc phát triển là từ 25 – 27
0
C hạt gấc có thể nảy
mầm ở nhiệt độ 13 – 15
0
C nhưng tốt nhất ở 25
0
C.
Gấc là cây có khả năng chịu được hạn khá hơn chịu được úng. Giai đoạn từ
khi mới trồng đến trước ra hoa yêu cầu dộ ẩm đất đạt 65 –70 %. Giai đoạn ra
hoa kết quả yêu cầu độ ẩm đạt 75%. Gấc là cây chịu úng rất kém vì vậy khi
trồng tốt nhất nên làm vồng, ụ hay trồng ở nơi có khả năng tiêu thoát nước tốt.
• Trên thị trường thường phân biệt hai loại Gấc nếp và Gấc tẻ:
Dầu Gấc 7
- Gấc nếp: Trái to trọng lượng quả trung bình từ 1,5 – 2 kg nhiều hạt, gai to, ít
gai, khi chín chuyển sang màu đỏ cam rất đẹp. Bổ trái ra bên trong cùi (cơm)
vàng tươi, màng đỏ bao bọc hạt có màu đỏ tươi rất đậm và dày thớ.
- Gấc tẻ :Trái nhỏ trung bình khoảng 1kg vỏ dày tương đối có ít hạt, gai nhọn,
trái chín bổ ra bên trong cơm có màu vàng nhạt và màng đỏ bao bọc hạt
thường có màu đỏ nhạt hoặc màu hồng
Tuy nhiên hiện nay còn có thêm giống gấc lai cũng cho năng suất rất cao
nó chủ yếu được lai tự nhiên do dân trồng bằng hạt giữ lại các cây có đặc tính
tốt nhân rộng ra và tự đặt tên.Trong các giống này có giống Gấc lai đen chất
lượng tốt,quả tròn, to, trọng lượng quả trung bình đạt 2 – 3kg, cá biệt có quả
đạt 4-5 kg. Quả ít gai,có màu xanh đen, khi chín có màu đỏ, tỉ lệ long cùi cao,
ruột đỏ thẫm,cho năng suất cao.
Trong các giống gấc trên hiện nay đang trồng phổ biến là các giống gấc
lai và gấc nếp vì các giống này năng suất cao, chất lượng tốt, giá cao được các
công ty chế biến thu mua nhiều.
3. Thời vụ mô hình trồng và các yếu tố ảnh hưởng đến thành phần và sản
lượng gấc
3.1 Thời vụ: Nếu chủ động tưới nước thì có thể trồng gấc quanh năm. Tuy
nhiên thời vụ tốt nhất trồng ở miền nam là đầu hoặc cuối mùa mưa. Ở miền
bắc thời vụ trồng thường vào đầu tháng 2 dương lịch lúc khí trời bắt đầu ấm
Dầu Gấc 8
Nếu gieo gấc vào giữa mùa đông thì cũng đến lúc ấy nó mới mọc.
Thời gian đầu gấc phản ứng rất nhạy đối với độ ẩm của đất, qua vài trận mưa
rào nó phát triển rất nhanh, ta phải làm giàn cho nó khỏi bò xuống đất. Kinh
nghiệm là để gấc bò dưới đất thì quả rất ít và hay thối.
3.2 . Cách ươm cây giống
Trồng bằng hạt: Chọn những quả gấc chín to đẹp ở những cây gấc sai quả.
Trà sạch lớp nhớt bao quanh vỏ hạt. Sau đó xử lý hạt cho ra quả trước khi
mang gieo. Có hai cách
- Cách 1: Ngâm hạt trong dung dịch axít Sunfuric nồng độ 10% trong khoảng
thời gian 24h cho vỏ hạt mềm ra. Sau đó mang gieo.
- Cách 2: Ngâm hạt gấc trong nước ấm 55 – 60
0
C trong thời gian 10 – 12 h.
Xử lý xong để ráo nước mang ươm hạt trong bầu đất. Phủ một lớp đất bột
lên trên hạt khoảng 5cm. Sau đó che phủ rơm rạ mục lên trên giúp hạt nhanh
nảy mầm. Khi cây con cao được khoảng 20 cm thì có thể mang trồng.
Trồng bằng hạt sẽ cho cả cây đực và cây cái nên hiệu quả nhất hiện nay là
trồng bằng hom giống.Tuy nhiên trồng bằng hạt trong quá tŕnh chọn lọc lâu dài
sẽ cho ra được những giống gấc lai tự nhiên có năng suất và chất lượng tốt.
Chọn giống bằng hom: Gấc cũng có thể trồng bằng cách nhân giống vô tính
bằng cách giâm. Chọn những cây mẹ sai quả, quả to, chín đẹp làm cây lấy hom
giống. Chọn dây gấc bánh tẻ cắt thành từng đoạn dài 30 – 40cm (gọi là hom).
Mỗi hom phải có từ 2 – 3 đốt trở lên.
Ươm cành: 2 cách
Cách 1: Cắt bằng đầu, bôi vôi hai đầu, đem giâm xuống khu vực cát ẩm. Chú
ý: Đầu gốc cắm sâu xuống đất khoảng 10 – 15cm, đặt nằm nghiêng và lấy tay
nén quanh gốc cho chặt, đầu ngọn hướng lên trên.
Cách 2: Cắt bằng đầu, bôi vôi hai đầu, đem giâm trong bầu. Bầu có thể là túi
nilong, trong chứa đất bột trộn với lượng nhỏ phân chuồng ủ mục và trấu thóc
để tăng độ xốp. Mỗi bầu có thể giâm được 3 hom gấc. Bầu đặt tại nơi có bóng
mát hoặc có mái che. Bảo đảm đủ nước tưới thường xuyên, giữ ẩm và che bớt
nắng trong thời gian ban đầu cũng như chỗ đất giâm cành cần phải được thoát
nước tốt. Khoảng 2 – 3 tuần chồi sẽ mọc, đem trồng ở hố đã chuẩn bị sẵn.
3.3. Chọn đất trồng, đào hố và bón lót.
Gấc không kén đất, trồng ở đâu cũng sống. Nhưng để có năng suất cao nên
chọn đất tốt (đất phù sa), thoát nước. Cuốc xới để ủ nơi định trồng với khoảnh
Dầu Gấc 9
đất khoảng 1m2, sâu độ 40 – 60cm. Trộn 20 – 30kg phân ải với đất mịn cho
một hố. Bón lót: 0,5 – 0,6kg super lân hoặc apatit, 30 – 50 gram Furadan 3H
hoặc Basudin 10 H để ngừa sâu bọ phá hại rễ, cần phải bón vôi từ 300 gram
đến 1 kg vôi/hố nếu đất quá chua.Vôi cần phải trộn đều với đất ở đáy hố trước
khi bón phân hữu cơ. (Trong trường hợp bón phân tơi xốp trồng đơn giản chỉ
cần đào rãnh rộng 0,5 - 0,6 m sâu 0,4 – 0,5 m bón lót phân chuồng (super lân)
để trồng hoặc phân rác hoại mục có trộn thêm super lân để trồng.)
Nếu trồng bằng hạt thì mỗi khoảnh đất như trên trồng 3 mầm gấc (hoặc 3 hom
gấc) cách nhau trên một hình tam giác đều mỗi cạnh 40cm, mỗi góc để một
cây. Theo dõi trong cả năm,cây nào có nhiều quả để lại. Có khi cả ba cây cùng
tốt, nghĩa là có nhiều hoa cái và quả, khi đó cũng chỉ nên để một cây, đánh hai
cây kia đi trồng ở chỗ khác.
Quy mô hộ gia đình: Tận dụng đất, trồng gấc sát cạnh hàng rào, bên gốc cây
đa, ở bờ ao hay gốc bờ tre hoặc các cây nào đó làm cọc cho gấc leo cao.
Quy mô lớn: Chọn địa điểm, chọn đất có điều kiện thuận tiện và làm giàn cho
gấc leo.Gấc ưa đất mát,bằng phẳng, tiện sông, suối để lấy nước tưới. Gấc
trồng thành từng hàng thẳng, mỗi cây cách nhau khoảng 4 – 6m và hàng nọ
cách hàng kia khoảng 5m.
 Kỹ thuật chăm sóc
Trồng gấc muốn có nhiều trái cần phải thực hiện công việc chăm sóc khi dây
gấc đã bò lên giàn. Kỹ thuật chăm sóc gồm có :
- Làm cỏ xới đất : Cần phải làm cỏ sạch xung quanh gốc dây gấc để giảm bớt
ảnh hưởng cạnh tranh nước và các chất dinh dưỡng của cỏ dại. Trong quá trình
làm cỏ có thể xới nhẹ chung quanh gốc cách gốc 25 – 30 cm để kích thích rễ
gấc phát triển.
- Bón phân: ngoài lượng phân bón lót, mỗi năm vào đầu giữa và cuối mùa
mưa nên bón thúc thêm mỗi hố 30 – 50 gr phân hỗn hợp NPK (16 –16 – 8)
hoặc phân NPK (20 – 20 – 15) để cây sinh trưởng mạnh cho nhiều trái, trái to.
Có thể đào rãnh rộng 10 cm sâu 10 cm hình vành khăn cách gốc 25-30 cm bón
phân vào rãnh rồi lấp đất lại hoặc rải đều phân lân lên mặt đất cách gốc 25 cm
rồi dùng cuốc xới nhẹ lấp phân.
- Tưới và thoát nước: Cây gấc cần đất đủ ẩm nhưng rất sợ úng do đó phải tưới
đủ nước và thóat nước ở gốc cây cho tốt.
- Xử lý tăng số hoa cái: Trên cây gấc hoa đực và hoa cái mọc riêng, làm tăng
Dầu Gấc 10
số hoa cái sẽ làm tăng số trái gấc thu hoạch như vậy sẽ tăng năng suất
Ngoài các biện pháp chăm sóc bón phân, tưới đủ nước trong giai đoạn cây ra
hoa phát triển trái, kỹ thuật phun một số chất kích thích tốt trong giai đoạn cây
còn nhỏ có 1 –2 lá thật cũng làm tăng số hoa cái trên cây. Các hóa chất thường
dùng là NAA (Naphthalen acetic acid) phun ở nồng độ 25 – 100 ppm (phần
triệu) hoặc MH (Maleic Hydrazide) phun ở nồng độ 100 – 150 ppm (phần
triệu) cũng đều cho kết quả tốt.
- Thụ phấn nhân tạo: Gấc là cây lưỡng tính: hoa đực và hoa cái cùng trên một
dây, hoặc trên các dây của cùng một gốc. Việc thụ phấn chủ yếu nhờ gió, sâu
bọ,ong bướm, Để tăng năng suất, người ta tiến hành thụ phấn nhân tạo. Một
trong những cách làm hiệu quả đó là dùng bông ướt lấy phấn trên đầu nhị của
hoa đực bôi đều lên đầu nhụy của hoa cái vào thời điểm hoa đực và hoa cái đã
nở đều.
- Xử lý để gốc gấc: Trong điều kiện thời tiết bình thường sau khi hái trái gần
xong vào khoảng cuối tháng 2 dương lịch ở miền bắc và các tháng mùa khô ở
miền nam tháng 11 – 12 dương lịch cây gấc đã rụng lá gần hết dùng dao hoặc
rựa bén hay kéo cắt cành chặt hoặc cắt dây gấc đi chừa lại một đoạn gốc dài 50
– 60 cm trên mặt đất, sau đó đào hố hình vành khăn rộng 20 cm sâu 10 cm
cách gốc 25 – 30 cm bón phân rồi lấp đất lại và tưới nước để gốc tái sinh chồi
mới.Mỗi năm chặt dây 1 lần sau 3 – 4 năm gốc gấc sẽ rất to sẽ cho nhiều trái
nếu chăm sóc tốt.
3.4 Các yếu tố ảnh hưởng:
 Làm giàn cho gấc
Trồng gấc cũng như trồng mướp,trồng bầu,cần phải đào hố hoặc đào rãnh
trồng và làm giàn cho dây gấc leo mới có nhiều trái. Trong sản xuất gia đình
cũng có thể cho gấc bò lên các cây thân gỗ trong vườn đã bị chết khô hoặc bò
phủ tán các cây thân mọc còn sống nhưng năng suất không cao, dây gấc leo
càng cao thì càng ít quả,…cho leo ngang quả nhiều hơn.
Trồng tập trung cần chú ý:
Tìm hướng cho hàng gấc để tránh gió bão làm đổ,tùy từng địa phương và địa
hình,địa vật.Làm giàn hoặc làm giậu làm sao để hướng gió đi vào giữa hai giậu
gấc.
Dầu Gấc 11
- Cách làm giậu (đối với vùng đất đồi núi):Trên một đường thẳng theo hướng
gió đã chọn, trồng những cây để làm cọc (như cây gạo, phượng, tre, bưởi, ),
cách 3m trồng một cây.Năm đầu và năm thứ hai có thể đóng cọc xen những
cây đó để làm giậu.Năm thứ ba những cây kia lớn sẽ thay thế cho cọc. Khi cây
gấc phát triển mạnh phải chặt ngọn các cây trồng làm cọc chỉ để phần thân cây
cao bằng với tay người lớn.
- Làm giàn: Giàn có thể dựng bằng các cây tạp, tre nứa hoặc cột bê tông.Bên
trên gác các cành tre hoặc đan bằng dây thép. Một số nơi (Quảng Trị, Đà
Lạt ) thường dùng dây cước một sợi (đường kính dây khoảng 2mm) đan
thành lưới (kích thước mắt lưới: 30cm × 30cm), sau đó căng lên giàn.Giàn
bằng lưới cước chi phí thấp và có thể giữ được từ 3 – 5 năm. Cách làm này
đang được triển khai rộng rãi ở các tỉnh như Hải Dương,Thái Bình, cho hiệu
quả kinh tế cao.
 Độ ẩm của đất
- Cây gấc cần nước nhiều nhất ở giai đoạn ra hoa và phát triển trái.Thiếu nước
trong giai đoạn này sẽ làm hoa rụng, trái phát triển kém, năng suất thấp.
- Độ ẩm thích hợp để trồng gấc là 70 – 80% độ ẩm tối đa.
4. Cách phòng trừ sâu bệnh
4.1. Sâu hại:
 Bọ rùa: Trưởng thành là bọ cánh cứng thân dài 8mm, cánh màu vàng xen lẫn
các chấm đen.Bọ rùa trưởng thành và sâu non bọ rùa ăn phần biểu bì lá. Mật
độ nhiều chúng có thể ăn hết toàn bộ phần biểu bì lá chỉ để trơ lại phần gân lá.
Phòng trừ bằng thuốc Actara, Bassa, Dipterex …
Dầu Gấc 12
 Nhện đỏ: Nhện trưởng thành có màu đỏ sẫm, dài 0,3 – 0,5mm có tám chân,
nhện non màu đỏ nhạt có 6 chân.Trên mình và chân có nhiều lông
cứng,thưa.Chúng tập trung nhiều ở mặt dưới của lá trong mùa nắng nóng làm
lá úa vàng, xoắn lá, dây gấc mọc cằn cỗi. Phòng trừ bằng cách dùng Comite,
Otus, Selecron…phun trừ.
 Ruồi đục trái: phá hại nặng khi cây có trái. Ruồi đẻ trứng vào trong vỏ trái.
Giai đoạn trứng kéo dài khoảng 2 - 3 ngày, ấu trùng đục vào bên trong quả. Tại
vết đục thường làm thối trái.
Cách phòng trừ :Thu gom triệt để những quả bị ruồi gây hại tiêu huỷ ngay để
giảm mật độ ruồi lứa sau.
Sử dụng bẫy dẫn dụ Pheromol, Vizubon-D hoặc Ruvacon để tiêu diệt ruồi
trưởng thành.
Sử dụng thuốc hoá học để phun như: thuốc Oncol …
 Sâu hại lá gấc: Bao gồm các loại sâu xanh, sâu khoang Dùng các loại thuốc
Lannate,Macht, Peran…phun trừ khi sâu mới xuất hiện.
 Sâu đục thân: Quan sát trên thân cây gấc có nhiều đoạn sùi to là sâu đục thân
cư trú ở đó. Cần bắt sớm bằng cách dùng dao rạch dọc thân để bắt.
Sùng và sâu hại rễ: Gây hại rễ và vùng gốc làm cây còi cọc phát triển kém,
thậm chí gây chết đối với những cây mới trồng.
Phòng trừ: Trước khi trồng cần rải vào mỗi hố 30gam Basudin để hạn chế sùng
và dế gây hại hoặc phun thuốc Peran khi thấy triệu chứng cây bị hại.
4.2. Bệnh hại:
 Bệnh đốm lá: do nấm gây ra lá bị bệnh mặt trên có nhiều chấm vàng, mặt
dưới có nhiều chấm xám sau đó lá chết héo. Dây gấc bị bệnh không cho quả
hoặc quả ít, chất lượng kém.
Phòng trị bằng Benlate C, Vibensu.
 Bệnh cháy lá: Do nấm collectrichum gây ra, lá bị bệnh cháy thành từng mảng
lớn, có khi cháy cả lá.
Cách phòng trừ bằng thuốc Rhidomil, Cabendazim, Benlate…
 Bệnh sương mai: Bệnh do nấm Pseudoperonospora gây ra.Bệnh hại các bộ
phận thân lá thậm chí cả quả. Trên lá vết bệnh lúc đầu chỉ là những chấm nhỏ
không màu hoặc màu xanh nhạt sau đó chuyển sang màu xanh vàng đến nâu
nhạt. Vết bệnh thường nằm rải rác trên lá hoăch nằm dọc theo gân lá. mặt dưới
lá chỗ vết bệnh thường hình thành một lớp nấm mốc màu trắng xám. Bệnh
nặng nhiều vết bệnh hợp lại làm hỏng cả lá cây phát triển kém ảnh hưởng đến
năng suất.
Phòng trừ: Cần phát hiện sớm để loại bỏ các lá bị bệnh đồng thời cần phun
Dầu Gấc 13
thuốc phòng trừ.Có thể sử dụng một số loại thuốc như Aliette
80WP,Encolecton,Daconil.
 Bệnh phấn trắng: Bệnh do nấm gây hại,bệnh xuất hiện phá hại ngay từ giai
đoạn cây con, mầm mới mọc trên lá, thân. Ban đầu trên lá xuất hiện những
chòm nhỏ mất màu xanh hoá vàng dẫn, bao phủ một lớp nấm trắng xám dày
đặc như bột phấn, bao trùm tất cả phiến lá. Lá bệnh chuyển dần sang màu màu
vàng và khô cháy. Bệnh nặng lớp phấn trắng xuất hiện trên cả thân, cành, hoa
làm hoa khô và rụng. Cây sinh trưởng kém phẩm chất kém.Phải thu hoạch quả
trước thời hạn, năng suất kém.
Phòng trừ: Phun thuốc phòng trừ kịp thời ngay sau khi phát hiện bệnh vì bệnh
có khả năng lây lan rất nhanh qua không khí và gió. Sử dụng một số loại thuốc
như Bayleton, Score, Anvil.
 Bệnh thán thư: Do nấm Colletotrichum gây ra. Bệnh thán thư có thể phá hại
từ giai đoạn mọc mầm, cây con. Trên lá tử diệp cây con vết bệnh hình tròn,
màu nâu đen, hơi lõm. Trên thân cây con vết bệnh kéo dài, màu nâu vàng, hơi
lõm xuống và nứt nẻ. Bệnh nặng nhiều vết bệnh hợp lại thành vệt dài làm cây
con khô chết, đổ rạp xuống.
Trên lá cây đã lớn vết bệnh thường nằm dọc theo gân lá,hình tròn, hình đa giác
hoặc hình bất định. Vết bệnh lúc đầu màu vàng nâu, sau đó chuyển sang màu
nâu sẫm, có viền màu đỏ. Trên vết bệnh có nhiều chấm nổi màu nâu đen. Trên
cuống lá và thân cành vết bệnh kéo dài màu nâu sẫm, hơi lõm cây còi cọc, lá
vàng dễ rụng. Bệnh nặng còn gây hại cả hoa và quả non làm rụng hoa và quả.
Trên vỏ quả vết bệnh hình tròn màu nâu vàng hơi lõm.
Bệnh lan truyền chủ yếu qua gió và nước mưa vì vậy khả năng lây lan rất
nhanh. Do vậy cần phát hiện sớm để phòng trừ kịp thời.
Phòng trừ: - Bón phân cân đối, cần làm giàn cao thoáng, đảm bảo đủ diện tích
cho gấc leo.
- Khi bệnh chớm xuất hiện có thể phun thuốc phòng trừ kịp thời: dùng Zinep,
Score, Ziflo, …
5. Thu hoạch ,bảo quản và yêu cầu thu mua
Dầu Gấc 14

Xem chi tiết: dầu gấc