Tình hình QLDA tại BQLDA phát triển chè và cây ăn quả

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Danh mục thuật ngữ
BQLDA Ban quản lý dự án
BQL Ban quản lý
NN&PTNT Nông Nghiệp và phát triển nông thôn
GTZ Cơ quan hợp tác kỹ thuật Đức (Deutsche
Gesellschaft fỹr Technische Zusammenarbeit)
CPMU Ban quản lý dự án trung ương
PPMU Ban quản lý dự án tỉnh
BQLDA chè-quả Ban quản lý dự án phát triển chè và cây ăn quả
CPO Ban quản lý các dự án
VBARD Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn
Ngoài ra, trong bài viết này, các cụm từ “BQLDA phát triển chè và cây ăn quả,
“BQLDA chè-quả”, “BQLDA trung ương”, “Văn phòng dự án” đều có nghĩa tương
đương.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Danh mục bảng biểu, sơ đồ, hình vẽ
Bảng 1.1: Dự tính chi phí QLDA 10
Bảng 1.2: Nguồn vốn huy động cho dự án chè-quả…………………… … … 11
Bảng 1.3: Kế hoạch và thực tế giải ngân dự án chè-quả qua các năm… … … 18
Bảng 1.4: Chi tiết giải ngân các hợp phần dự án chè-quả………….………… 19
Bảng 1.5: Tiến độ giải ngân vốn dự án phát triển sản xuất khoai tây 20
Bảng 1.6: Nhân sự tham gia công tác tư vấn quốc tế………………… ……26
Bảng 1.7: Chi phí cho tiểu hợp phần kỹ thuật-thông tin thị trường 27
Bảng 1.8: Kế hoạch và kết quả thực tế về đào tạo 36
Bảng 1.9: Phân tích độ nhạy đối với tỷ lệ thu hồi kinh tế 41
Sơ đồ 1: Vị trí của BQLDA chè-quả trong Bộ NN&PTNT 2
Sơ đồ 2: Cơ cấu tổ chức của BQLDA chè-quả 4
Sơ đồ 3: Cơ chế quản lý tài chính với nguồn vốn vay 16
Sơ đồ 4: Cơ chế quản lý phần vốn đối ứng 17
Sơ đồ 5: Cơ cấu quản lý thực hiện dự án phát triển chè và cây ăn quả 23
Sơ đồ 6: Cơ cấu tổ chức thực hiện dự án phát triển sản xuất khoai tây 24
Chuyên đề tốt nghiệp [1]
Lời nói đầu
Đối với mọi quốc gia, nông nghiệp luôn có vị trí quan trọng trong nền kinh tế vì nó đáp
ứng nhu cầu cơ bản nhất của con người. Đối với Việt Nam, một nước có đến 50% dân số
sống bằng nghề nông thì nông nghiệp càng cần nhận được nhiều sự quan tâm của Đảng
và nhà nước. Vì thế đã có rất nhiều dự án ODA đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp tuy
nhiên làm sao sử dụng hiệu quả nguồn vốn này luôn là một vấn đề bức xúc trong thời
gian qua.
Vì thế em đã quyết định thực tập tại BQLDA phát triển chè và cây ăn quả trực thuộc ban
quản lý các dự án nông nghiệp để có điều kiện tìm hiểu kỹ hơn về cơ chế quản lý và
giám sát việc sử dụng vốn ODA trong nông nghiệp nói chung và cơ chế quản lý của một
dự án cụ thể nói riêng. Sau một thời gian tích cực học hỏi và nghiên cứu, em đã hoàn
thành đề tài “Tình hình QLDA tại BQLDA phát triển chè và cây ăn quả”.
Do còn nhiều hạn chế về kiến thức nên bài viết không thể tránh khỏi những sai sót. Vì
thế em rất mong nhận được sự góp ý của cô và các bạn để có thể hoàn thành chuyên đề
tốt nghiệp.
Em xin chân thành cảm ơn chú Nguyễn Thế Hinh – giám đốc BQLDA đã tạo điều kiện
cho em thu thập số liệu; đồng thời em cũng xin cảm ơn cô Phan Thu Hiền đã tận tình
hướng dẫn, chỉ bảo để em có thể hoàn thành bài viết này.
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A
Chuyên đề tốt nghiệp [2]
Chương 1: Thực trạng QLDA tại
BQLDA phát triển chè và cây ăn quả
1.1.1.1 Giới thiệu chung về BQLDA phát triển chè và cây ăn
quả
1.1.1.1.1 Sơ lược về cơ quan chủ quản
Hiện nay, hầu hết các dự án nông nghiệp có quy mô nhỏ, lượng vốn thấp được Bộ
NN&PTNT giao về cho các đơn vị nghiên cứu và quản lý nhà nước thực hiện còn các dự
án ODA có quy mô lớn và lượng vốn nhiều thường được giao về cho các CPO. Chức
năng nhiệm vụ của các CPO có thể được tóm tắt như sau: (i) Chuẩn bị và tiếp nhận các
dự án ODA (ii) Quản lý và giám sát các Ban quản lý dự án Trung ương (CPMU –
Central Project Management Unit, nhưng gần đây đã đổi tên thành CMU – Component
Management Unit) thực hiện tốt dự án. Hiện nay, Bộ NN&PTNT có 3 CPO trực thuộc
Bộ là CPO Nông nghiệp, CPO Thuỷ lợi và CPO Lâm nghiệp. Ứng với mỗi dự án thì
CPO sẽ thành lập 1 ban chỉ đạo dự án, 1 CPMU chuyên trách và các PPMU. BQLDA
phát triển chè và cây ăn quả là đơn vị trực thuộc của CPO nông nghiệp. Cơ cấu cụ thể
được thể hiện trong sơ đồ dưới đây:
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A
Sơ đồ 1: Vị trí của BQLDA chè-quả trong Bộ NN&PTNT
Bộ NN&PTNT
CPO lâm nghiệp CPO nông nghiệp CPO thủy lợi
BQLDA chè-quảBQLDA X BQLDA Y BQLDA Z
Nguồn: Tài liệu dự án khả thi của dự án phát triển chè và cây ăn quả – Bộ NN&PTNT
Chuyên đề tốt nghiệp [3]
1.1.1.1.2 Quá trình hình thành và phát triển của BQLDA chè-quả
Ngày 23/7/2001, thủ tướng Chính Phủ đã phê duyệt dự án “phát triển sản xuất chè và
cây ăn quả” tại quyết định số 873 QĐ/TTg. Ngày 1/10/2001, Hiệp định dự án được ký
kết giữa Việt Nam và ADB, theo đó Việt Nam sẽ nhận được khoản vay VIE 1781 (SF)
trị giá 31,157 triệu SDR, có hiệu lực từ ngày 14/11/2001. Để quản lý tốt việc thực hiện
dự án, tại quyết định số 2895/QĐ/BNN/TCCB ngày 28/6/2001 của Bộ trưởng Bộ
NNPTNT đã thành lập BQLDA chè-quả (tên chính thức là “Ban Quản lý dự án Trung
ương Dự án Phát triển chè và cây ăn quả” hay còn gọi là Ban Quản lý Dự án Trung ương
hay Văn phòng dự án, tên giao dịch tiếng Anh là Central Project Office-CPO) trực thuộc
CPO nông nghiệp. BQLDA chè-quả chuyên trách quản lý dự án phát triển chè và cây ăn
quả từ khi bắt đầu dự án đến khi kết thúc phần kỹ thuật (tháng 12 – 2007) sau đó BQL
tiếp tục thực hiện một số phần việc như đánh giá dự án, thanh quyết toán vốn của dự án
chè-quả. Công việc đánh giá dự án kết thúc vào tháng 12/2008. Trong thời gian đó, BQL
đồng thời đảm nhận nhiệm vụ quản lý dự án “thúc đẩy sản xuất khoai tây” . Dự án này
được bắt đầu từ tháng 2 – 2008 và dự kiến sẽ kéo dài trong 2 năm với nguồn vốn ODA
viện trợ không hoàn lại của chính phủ Cộng Hòa Liên Bang Đức. Đại diện của chính
phủ Đức là cơ quan hợp tác kỹ thuật Đức (GTZ).
Do đó, trong bài viết này, các cụm từ “BQLDA chè-quả”, “BQLDA trung ương”,
CPMU, văn phòng dự án đều có nghĩa tương đương.
1.1.1.1.3 Cơ cấu tổ chức, chức năng và nhiệm vụ của BQLDA chè-quả
1.1.1.1.3.1 Cơ cấu tổ chức
CPMU có 1 Giám đốc, Phó Giám đốc, kế toán dự án và các cán bộ nhân viên dự án.
Hiện nay, đội ngũ nhân sự gồm 16 người làm việc thường xuyên cùng với các chuyên
gia, tư vấn, kỹ thuật viên, chuyên viên đánh giá được thuê theo từng dự án. Các nhân
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A
Chuyên đề tốt nghiệp [4]
viên làm việc tạm thời sẽ được tuyển dụng theo từng công việc cụ thể khi có nhu cầu.
Ngoài ra còn có các chuyên gia hỗ trợ đến từ tổ chức tài trợ vốn.
BQL gồm có 3 phòng chức năng: Phòng kỹ thuật-kiểm soát-đánh giá; Phòng kế hoạch
tổng hợp; Phòng tài vụ-hành chính tổng hợp.
1.1.1.1.3.2 Chức năng, nhiệm vụ
- Chức năng, nhiệm vụ chung của BQL
BQLDA chè-quả có chức năng quản lý chung và chịu trách nhiệm chung cho toàn dự án,
hướng dẫn cho các BQLDA tỉnh, trực tiếp điều phối và liên hệ công tác với các nhà tài
trợ, Bộ chủ quản và các Bộ, Ngành liên quan về phạm vi thực hiện và triển khai dự án.
BQL chịu trách nhiệm và thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn, đào tạo và đôn đốc các
BQLDA tỉnh triển khai dự án, đảm bảo đúng quy định của hiệp định vay vốn và các quy
định của nhà tài trợ và của Việt Nam, triển khai dự án đảm bảo tiến độ và kế hoạch đề
ra; điều phối chung và giám sát thực hiện dự án; quản lý tài chính và điều chuyển vốn
phi tín dụng cho các đơn vị liên quan; xem xét và phê duyệt kế hoạch đấu thầu; chuẩn bị
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A
Sơ đồ 2: Cơ cấu tổ chức của BQLDA chè-quả
Nguồn: Báo cáo đánh giá kết quả thực hiện giữa kỳ dự án chè-quả
BQLDA phát triển chè và
cây ăn quả
Bộ phận kỹ thuật-
kiểm soát-đánh giá
Bộ phận kế hoạch
tổng hợp
Bộ phận tài vụ,
hành chính
Giám đốc, phó
giám đốc
Chuyên đề tốt nghiệp [5]
các tiểu dự án. Định kỳ, BQL lập các báo cáo về tiến độ, chi phí, chất lượng từ đó làm
cơ sở giải ngân vốn từ Bộ tài chính và tổ chức tài trợ.
- Chức năng, nhiệm vụ của các phòng ban
(*) Giám đốc BQL có nhiệm vụ theo dõi chung về hoạt động của dự án; các báo cáo của
các bộ phận chức năng; phê duyệt công văn Giám đốc dự án là người chịu trách nhiệm
trước Trưởng Ban chỉ đạo dự án về mọi hoạt động của dự án. Ngoài ra, hàng quý và
hàng năm, Giám đốc dự án phải thực hiện báo cáo quyết toán tài chính với Ban Chỉ đạo
dự án, các Vụ chức năng và các Bộ hữu quan theo biểu mẫu quy định
(*) Bộ phận hành chính có chức năng: 1/ Thực hiện công tác tổ chức cán bộ (đánh giá,
đề bạt, bổ, miễn nhiệm, nâng lương ). 2/ Xây dựng đơn giá tiền lương,các nội quy,quy
định,quy chế 3/ Giải quyết các chế độ chính sách cho người lao động. 4/ Quản lý nhân
sự (tuyển dụng, điều động, luân chuyển ) 5/ Các công tác khác theo sự phân công của
lãnh đạo.
(*) Bộ phận tài vụ có chức năng: 1/ Quản lý,điều hành toàn bộ hoạt động tài chính kế
toán. 2/ Lập báo cáo tài chính theo chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán của nhà nước.
3/ Lập dự toán nguồn vốn, phân bổ,kiểm soát vốn cho toàn bộ hoạt động của dự án. 4/
Dự báo các số liệu tài chính, phân tích thông tin, số liệu tài chính kế toán. 5/ Các công
tác khác theo sự phân công của lãnh đạo Công ty.
(*) Bộ phận kế hoạch tổng hợp có chức năng: 1/ Xây dựng chiến lược, quy hoạch, kế
hoạch dài hạn và kế hoạch hàng năm. 2/ Tổng hợp và thống kê: Thu thập và lưu giữ các
báo cáo, số liệu, văn bản về hoạt động của dự án từ đó lập báo cáo hàng tháng-quý-năm;
tham mưu cho giám đốc về tiến độ, mức độ thực hiện dự án đồng thời cũng là cơ sở để
thanh quyết toán vốn với bộ tài chính và tổ chức tài trợ. 3/ Tổ chức điều tra, thống kê
theo yêu cầu của giám đốc hoặc của tổ chức tài trợ.
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A
Chuyên đề tốt nghiệp [6]
(*) Bộ phận kỹ thuật-kiểm soát-đánh giá có chức năng: 1/ Tư vấn cho các đơn vị thực
hiện về các tiêu chuẩn, định mức, yêu cầu kỹ thuật của công việc. 2/ Giám sát chất
lượng, chi phí, tiến độ của từng hợp phần. 3/ Tố chức các khóa tập huấn kỹ thuật, đào
tạo tại nước ngoài cho các cán bộ kỹ thuật.
1.1.1.1.4 Giới thiệu chung về các dự án mà BQL đã tham gia
Từ khi được thành lập năm 2001, BQLDA chè-quả đã thực hiện quản lý 2 dự án đó là
dự án “phát triển chè và cây ăn quả„ và dự án “phát triển sản xuất khoai tây„. Trong cả 2
dự án này, BQLDA chè-quả đều đóng vai trò là CPMU, chịu trách nhiệm điều hành
chung toàn bộ dự án.
Dự án phát triển chè và cây ăn quả được thực hiện trong 6 năm (từ năm 2001 đến tháng
12 năm 2007) với tổng vốn đầu tư là 61,4 triệu USD trong đó vốn vay ADB là 43,3 triệu,
vốn đối ứng là 18,1 triệu USD. Đây là dự án nhằm phát triển 2 ngành sản xuất chè và
trồng cây ăn quả ở 13 tỉnh trung du và miền núi phía bắc Việt Nam thông qua việc hỗ trợ
kỹ thuật canh tác, cho vay tín dụng và xây dựng hệ thống thông tin thị trường, tiêu thụ
sản phẩm.
Dự án phát triển sản xuất khoai tây được thực hiện trong 2 năm (từ tháng 2 năm 2008
đến tháng 2/2010). Hiện nay dự án này đã kết thúc giai đoạn 1 (tháng 2/2009) và tiếp tục
giai đoạn 2. Đây là dự án sử dụng vốn vay ODA của Đức (1,5 triệu Euro), vốn đối ứng
là 150 nghìn Euro. Dự án này nhằm mục đích nghiên cứu giống, nhân giống, kiểm định
và áp dụng các giống khoai tây mới có năng suất cao và khả năng chống chịu sâu bệnh
vào sản xuất ở các tỉnh phía bắc.
1.1.1.1.5 Sự cần thiết phải thực hiện công tác QLDA
Với các dự án sử dụng vốn nhà nước nói chung, đặc biệt là các dự án sử dụng vốn
ODA, để có thể sử dụng có hiệu quả, tránh lãng phí, thất thoát thì cần phải làm tốt công
tác QLDA. Vì đây là các nguồn vốn được cấp phát cho các địa phương nên việc chịu
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A
Chuyên đề tốt nghiệp [7]
trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn không gắn với một cá nhân cụ thể nào do đó dễ
dẫn đến tình trạng sử dụng vốn quá mức, không đúng mục đích hoặc hiệu quả thấp dẫn
đến lãng phí. Với đặc điểm riêng của 2 dự án là quy mô vốn đầu tư lớn, thời gian kéo
dài, thực hiện trên nhiều tỉnh và thuộc lĩnh vực nông nghiệp vốn có nhiều khoản chi nhỏ
lẻ, phức tạp, khó đánh giá hiệu quả đầu tư do đó cần có một bộ máy QLDA có nhiều
cấp, đủ năng lực đủ quy mô và quan trọng hơn cả là có sự phối hợp quản lý nhịp nhàng
do đó, để có thể làm tốt công tác QLDA thì cần có một cơ quan quản lý, điều phối, giám
sát chung toàn dự án. BQLDA trung ương chính là cơ quan chịu trách nhiệm này. Vì thế
nhiệm vụ của BQL là rất quan trọng. Ngoài việc theo dõi tiến độ, báo cáo lên các cơ
quan quản lý cấp trên và nhà tài trợ, BQL còn phải lập kế hoạch, giám sát và hướng dẫn
cụ thể cho các đơn vị QLDA cũng như thực hiện dự án cấp tỉnh để có thể thống nhất các
thủ tục hành chính, thủ tục đấu thầu, giải ngân; phân phối nguồn vốn cho địa phương
phù hợp với ngân sách được giao
1.1.1.2 Thực trạng QLDA tại BQLDA chè-quả
1.1.1.2.1 Quản lý theo chu kỳ dự án
1.1.1.2.1.1 Đặc điểm chung của QLDA nông nghiệp
- Về nguồn vốn đầu tư thì các dự án nông nghiệp chủ yếu sử dụng vốn nhà nước hoặc
vốn ODA trong khi các dự án công nghiệp, dịch vụ lại nhận được nhiều vốn tư nhân,
vốn FDI do đó QLDA trong nông nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn. Thứ nhất là trong giai
đoạn chuẩn bị đầu tư thì việc sử dụng vốn nhà nước thường dẫn đến tình trạng các tỉnh
đều muốn xin được nhiều vốn nên thường đề xuất nhiều hạng mục không thật cần thiết
gây khó khăn cho việc thiết kế, lập dự toán và lập kế hoạch. Trong giai đoạn thực hiện
đầu tư thì hiện tượng thường thấy là lãng phí, thất thoát, chậm giải ngân do thủ tục hành
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A
Chuyên đề tốt nghiệp [8]
chính. Do đó QLDA trong giai đoạn này là rất khó khăn vì vừa phải chặt chẽ tránh thất
thoát, vừa phải linh hoạt để đẩy nhanh tiến độ giải ngân.
- Về mô hình QLDA thì các dự án trong công nghiệp, dịch vụ, các dự án sử dụng vốn tư
nhân có thể áp dụng mô hình chủ đầu tư trực tiếp QLDA, chìa khóa trao tay, quản lý
theo chức năng thì các dự án nông nghiệp lại thường áp dụng mô hình sử dụng BQLDA
trong đó chủ đầu tư không trực tiếp tham gia QLDA mà chỉ là đơn vị đại diện cho nhà
nước tiếp nhận dự án ODA hoặc phê duyệt dự án còn đơn vị trực tiếp quản lý việc thực
hiện dự án lại là BQLDA. Với các dự án lớn thì sẽ có thành lập CPMU, PPMU, ban chỉ
đạo dự án còn với dự án nhỏ thì chỉ có PPMU.
- Về trình tự thực hiện thì các dự án trong nông nghiệp cũng không khác nhiều với các
dự án khác. Trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư thì địa phương hoặc các cơ quan trung ương
như bộ NN&PTNT sẽ đề xuất ý tưởng dự án, khảo sát và thực hiện điều tra cơ bản sau
đó lập dự án trình lãnh đạo tỉnh hoặc chính phủ (tùy theo quy mô và tầm quan trọng của
dự án). Tỉnh/chính phủ sẽ sử dụng ngân sách hàng năm hoặc phải xin tài trợ ODA. Sau
khi hiệp định tài trợ / quyết định cho phép sử dụng vốn ngân sách được phê duyệt thì dự
án sẽ được duyệt và bắt đầu thành lập bộ máy QLDA theo quyết định của chính phủ, bộ
NN&PTNT hoặc của chính quyền địa phương. Trong quá trình thực hiện dự án thì
BQLDA là cơ quan chịu trách nhiệm chung về mọi mặt của dự án. Sau khi dự án kết
thúc thì đơn vị tài trợ vốn (nước cho vay ODA hoặc chính phủ) sẽ thành lập đoàn đánh
giá độc lập để đánh giá cuối kỳ, kết thúc dự án.
- Nhìn chung thì các dự án nông nghiệp có mức độ rủi ro lớn hơn các dự án trong lĩnh
vực khác do đó quá trình quản lý thực hiện và đánh giá dự án cũng gặp nhiều khó khăn.
Khi có nhiều yếu tố khách quan tác động đến việc thực hiện dự án như thiên tai, sâu
bệnh, giá cả nông sản, vật tư nông nghiệp thì sẽ làm thay đổi tổng mức đầu tư hoặc
phải thay đổi định hướng của dự án; việc đánh giá hiệu quả của dự án cũng khó chính
xác do điều kiện thực hiện dự án biến động nhiều so với khi lập dự án. Không những
Sinh viên: Nguyễn Khánh Nam Lớp: Đầu tư 47A

Xem chi tiết: Tình hình QLDA tại BQLDA phát triển chè và cây ăn quả