MỤC LỤC
Trang
Mở đầu 6
1. Tính cấp thiết của đề tài 6
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn 9
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 9
4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 10
5. Cơ sở lý luận và thực tiễn của luận văn 10
6. Đóng góp khoa học của luận văn 11
7. Kết cấu của luận văn 11
Chương 1. Nhận thức chung về tội phạm tham ô tài sản trong các
DNNN và công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham
ô tài sản trong các DNNN của lực lượng CSĐT tội
phạm về TTQLKT và chức vụ
12
1.1. Nhận thức chung về tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN 12
1.1.1. Khái niệm DNNN và những đặc điểm cơ bản của DNNN 12
1.1.2. Nhận thức về tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN 15
1.2. Nhận thức về công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài
sản của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ
24
1.2.1. Nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng CSĐT tội phạm về
TTQLKT và chức vụ trong phát hiện, điều tra tội phạm tham ô
tài sản trong các DNNN
24
1.2.2. Những vấn đề cơ bản về công tác phát hiện tội phạm tham ô tài
sản trong các DNNN của lực lượng CSĐT tội phạm về
TTQLKT và chức vụ
27
1.2.3. Nhận thức về công tác điều tra tội phạm tham ô tài sản trong
các DNNN của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức
vụ
37
5
Chương 2. Thực trạng công tác phát hiện, điều tra tội phạm
tham ô tài sản trong các DNNN của CSĐT tội phạm
về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố Hà Nội
giai đoạn 2000 - 2004
56
2.1. Đặc điểm tình hình có liên quan đến công tác phát hiện, điều
tra tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN của CSĐT tội
phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố Hà Nội
56
2.1.1. Tình hình hoạt động DNNN trên địa bàn thành phố Hà Nội 56
2.1.2. Đặc điểm hình sự của tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN
trên địa bàn thành phố Hà Nội
57
2.2. Thực trạng công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản
trong các DNNN của CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ -
Công an thành phố Hà Nội
69
2.2.1. Tình hình lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ -
Công an thành phố Hà Nội
69
2.2.1. Thực trạng công tác phát hiện tội phạm tham ô tài sản trong
các DNNN của CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công
an thành phố Hà Nội
71
2.2.2. Thực trạng công tác điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các
DNNN của CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an
thành phố Hà Nội
88
Chương 3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phát
hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các
DNNN của CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ -
Công an thành phố Hà Nội
102
3.1. Dự báo tình hình có liên quan đến công tác phát hiện, điều tra
tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN của lực lượng CSĐT
tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố Hà Nội
102
3.2. Một số giải pháp và đề xuất góp phần nâng cao hiệu quả phát
hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN của
CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố
Hà Nội
107
6
3.2.1. Tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện những vấn đề lí luận có liên
quan đến công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản
trong các DNNN
107
3.2.2. Tiếp tục hoàn thiện, hướng dẫn thực hiện các qui định có liên
quan đến công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản
trong các DNNN
113
3.2.3. Nâng cao nhận thức về DNNN, về nghiệp vụ quản lí kinh tế,
tài chính và phẩm chất, trình độ năng lực của đội ngũ cán bộ
CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố
Hà Nội
121
3.2.4. Đẩy mạnh việc tiến hành các công tác nghiệp vụ cơ bản nâng
cao hiệu quả phát hiện tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN
trên địa bàn thành phố Hà Nội
124
3.2.5. Nâng cao hiệu quả thu thập, nghiên cứu, đánh giá và sử dụng
chứng cứ trong điều tra các vụ án hình sự về tội phạm tham ô
tài sản trong các DNNN
132
3.2.6. Nâng cao hiệu quả quan hệ phối hợp giữa CSĐT tội phạm về
TTQLKT và chức vụ Công an thành phố Hà Nội với các cơ
quan, tổ chức; coi trọng biện pháp vận động quần chúng trong
phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN
136
Kết luận 140
Sơ đồ khái quát công tác phát hiện, điều tra tội phạm của CSĐT
tội phạm về TTQLKT và chức vụ
142
Các biểu mẫu thống kê 144
Danh mục tài liệu tham khảo 157
7
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đấu tranh phòng, chống tham nhũng nói chung và tham ô tài sản nói
riêng đang là đề tài nóng hổi trên các diễn đàn khoa học và công luận trong
thời gian gần đây. Trước thềm Đại hội lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt
Nam, vấn đề đấu tranh chống tham nhũng đang được đặt ra như một nội dung
nghị sự quan trọng. Dự thảo Luật phòng, chống tham nhũng cũng đang được
Quốc hội đưa ra lấy ý kiến và nhận được sự tham gia rộng rãi trong nhân dân.
Điều đó chứng tỏ sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta
trước một “nguy cơ” gắn với vận mệnh của chế độ XHCN mà chúng ta đang
ra sức xây dựng và bảo vệ, đồng thời cũng cho thấy những bức xúc của xã hội
trước tình trạng tham nhũng diễn ra phổ biến và ngày càng nghiêm trọng hiện
nay. Đóng góp vào sự phức tạp của tình trạng tham nhũng đó có một phần bởi
hiện tượng tham ô tài sản trong các DNNN mà điển hình như: vụ án ở Liên
hiệp dệt Nam Định; vụ án Lã Thị Kim Oanh tại Công ty Tiếp thị và đầu tư
nông nghiệp và phát triển nông thôn; vụ Công ty Xăng dầu hàng không
(VINAPCO) đã để lại dư luận xấu về các DNNN.
Ở nước ta, các DNNN nhận được sự quan tâm đặc biệt vì vai trò và sứ
mệnh của chúng trong sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Trong “Chiến
lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2010”, trong khi tiếp tục xác
định chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần, đa hình thức sở hữu,
Đảng ta cũng khẳng định: “DNNN giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế, đi
đầu ứng dụng khoa học và công nghệ; nêu gương về năng suất, chất lượng và
hiệu quả kinh tế xã hội và chấp hành pháp luật” [22]. Điều 19, Hiến pháp
năm 1992 (được sửa đổi năm 2001) cũng quy định: “Kinh tế nhà nước được
củng cố, phát triển nhất là trong những ngành và lĩnh vực then chốt, giữa vai
trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân” [49]. Là bộ phận nòng cốt trong kinh
tế nhà nước, vai trò chủ đạo của DNNN là biểu hiện rõ nhất vai trò chủ đạo
8
của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Tuy
nhiên, DNNN không thể duy trì vai trò chủ đạo nếu chúng kinh doanh không
hiệu quả, gây thất thoát, lãng phí tài sản. Những biểu hiện tham nhũng, tiêu
cực trong các DNNN là một trong những tác động nguy hiểm làm suy giảm,
thậm chí làm mất vai trò chủ đạo của DNNN.
Thành phố Hà Nội là thủ đô, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá lớn
của đất nước. Bởi vậy, đây cũng là địa bàn tập trung số lượng lớn các DNNN,
hoạt động trên mọi lĩnh vực kinh tế và có những đóng góp quan trọng vào sự
phát triển kinh tế của thành phố. Song bên cạnh những mặt tích cực, trong
hoạt động của các DNNN trên địa bàn thành phố Hà Nội cũng còn nhiều mặt
tồn tại cản trở sự phát triển, trong đó có tình trạng tham ô tài sản diễn ra rất
phức tạp. Thực tế tình hình tội phạm đang đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu
quả cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm tội phạm tham ô tài sản
trong các DNNN trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Với vai trò là lực lượng chủ công, CSĐT tội phạm về TTQLKT và
chức vụ - Công an thành phố Hà Nội đã tích cực, chủ động phát hiện, điều tra
khám phá tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN và đã thu được những kết
quả tích cực. Hàng loạt các vụ án tham ô tài sản trong các DNNN trên địa bàn
thủ đô đã được phát hiện, điều tra làm rõ. Điển hình như: vụ “rút ruột” công
trình nhà A2 xảy ra tại đội 8, thuộc Công ty cổ phần Xây dựng số 1 của Tổng
công ty Vinaconex; vụ án tham ô tài sản tại công trình xây dựng Trung tâm
Vinaplast 39 Ngô Quyền Qua công tác phát hiện, điều tra các vụ án tội
phạm tham ô tài sản trong các DNNN, CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức
vụ - Công an thành phố Hà Nội đã tích luỹ được nhiều kinh nghiệm quí cần
được đúc rút, tổng kết. Bên cạnh đó, trong công tác này cũng không thể tránh
khỏi có những hạn chế, khó khăn, vướng mắc cần được phát hiện, tìm hiểu
nguyên nhân để có phương hướng khắc phục.
9
Trước những đòi hỏi của thực tiễn công tác phát hiện, điều tra tội phạm
tham ô tài sản nói chung và tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN của
CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố Hà Nội nói
riêng đã nhận sự quan tâm nghiên cứu của các nhà lí luận và cán bộ thực tiễn.
Một số công trình có thể kể ra ở đây như: Luận án tiến sỹ luật học năm 2004
“Phát hiện, điều tra khám phá tội phạm tham ô tài sản trong đầu tư xây dựng
của lực lượng CSKT”, bài viết “Công tác xây dựng, sử dụng mạng lưới bí mật
phát hiện và điều tra khám phá tội phạm tham ô trong đầu tư xây dựng của
Cảnh sát kinh tế” đăng trên Tạp chí Cảnh sát, tháng 9 năm 2002 của tác giả
Nguyễn Thiện Phú; Luận văn cao học năm 2004 “Hoạt động thu thập và
nghiên cứu tài liệu của CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ trong điều tra
tội phạm tham ô tài sản hiện nay” của tác giả Lê Minh Hùng; Luận văn cao
học năm 2003 “Hỏi cung bị can trong điều tra vụ án tham ô tài sản của lực
lượng CSĐT” của tác giả Trần Minh Lê; Luận văn cao học năm 2001 “Hệ
thống chứng cứ trong điều tra các vụ án tham ô tài sản” của tác giả Trần Duy
Thanh Kết quả nghiên cứu được thể hiện trên các công trình, bài viết khoa
học đã có những đóng góp cho việc tổng kết thực tiễn và phát triển lí luận về
tổ chức đấu tranh chống tội phạm tham ô tài sản nói chung và tội phạm tham
ô tài sản trong các DNNN nói riêng. Qua nghiên cứu các tài liệu khoa học nêu
trên cũng cho thấy, nhiều vấn đề lí luận về công tác phát hiện, điều tra tội
phạm tham ô tài sản còn có nhiều điểm chưa thống nhất, nhiều vấn đề nảy
sinh trong thực tiễn còn được đề cập tản mạn, đặc biệt chưa có một công trình
chuyên khảo riêng về công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản
trong các DNNN của CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an
thành phố Hà Nội. Xuất phát từ những lí do trình bày trên, tôi lựa chọn nghiên
cứu đề tài: “Công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các
DNNN của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an
thành phố Hà Nội” làm luận văn thạc sỹ.
10
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
Luận văn với đề tài trên được thực hiện nhằm mục đích nghiên cứu
thực tiễn công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN
của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố
Hà Nội trên cơ sở đó đưa ra được những giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao
hiệu quả công tác này.
Để đạt được mục đích trên, luận văn giải quyết những nhiệm vụ sau
đây:
+ Nghiên cứu những qui định về DNNN, về tội phạm tham ô tài sản để
làm rõ các dấu hiệu pháp lí của tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN; Hệ
thống hoá những vấn đề lí luận về công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham
ô tài sản nói chung và tham ô tài sản trong các DNNN nói riêng của lực lượng
CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ;
+ Khảo sát, phân tích đặc điểm hình sự của tội phạm tham ô tài sản
trong các DNNN trên địa bàn thành phố Hà Nội; nghiên cứu tình hình công
tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN của CSĐT tội
phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố Hà Nội, phân tích những
bài học, những kinh nghiệm thành công và những tồn tại, khó khăn, vướng
mắc cùng nguyên nhân của chúng;
+ Đưa ra các dự báo có liên quan, xác định một số giải pháp, đề xuất,
kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản
trong các DNNN của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ -
Công an thành phố Hà Nội.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu bản chất khoa học và những vấn đề có tính quy
luật trong công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản trong các
11
DNNN của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an
thành phố Hà Nội trong phạm vi từ năm 2000 đến 2004. Tuy nhiên, do lực
lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ được mới hình thành trong
năm 2004, nên quá trình nghiên cứu có khảo sát công tác phát hiện, điều tra
tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN của lực lượng CSKT, CSĐT - Công
an thành phố Hà Nội trước đây.
4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận biện chứng
duy vật, phương pháp lịch sử lôgíc và phương pháp hệ thống của chủ nghĩa
Mác - Lê nin.
Luận văn đồng thời sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cụ thể là:
phương pháp phân tích - tổng hợp, thống kê hình sự, phương pháp chuyên
gia, trao đổi toạ đàm, khảo sát thực tiễn để thu thập và phân tích thông tin liên
quan đến nội dung nghiên cứu.
5. Cơ sở lý luận và thực tiễn của luận văn
Đề tài luận văn được thực hiện trên cơ sở đường lối, quan điểm, chính
sách của Đảng và pháp luật Nhà nước về đấu tranh phòng, chống tội phạm;
trên cơ sở pháp luật về quản lí DNNN. Đề tài cũng được thực hiện dựa trên lí
luận của khoa học luật hình sự, khoa học luật tố tụng hình sự, khoa học điều
tra hình sự, lý luận hoạt động nghiệp vụ trinh sát, lí luận về tổ chức và hoạt
động của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ cùng các lí
thuyết về quản lí kinh tế, đồng thời kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên
cứu trước đây về công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản.
Đề tài cũng được thực hiện trên hệ thống tài liệu, báo cáo của các cơ
quan nhà nước; các báo cáo tổng kết, hệ thống hồ sơ, thông tin nghiệp vụ liên
quan đến hoạt động phòng ngừa, phát hiện và điều tra khám phá tội phạm
12
tham ô tài sản trong các DNNN trên địa bàn thành phố Hà Nội của lực lượng
CSKT, CSĐT trước đây và CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ hiện nay.
6. Đóng góp khoa học của luận văn
- Tổng kết tình hình công tác phát hiện, điều tra tội phạm tham ô tài sản
trong các doanh nghiệp của lực lượng CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức
vụ - Công an thành phố Hà Nội, góp phần bổ sung lý luận về tổ chức đấu
tranh chống tội phạm tham ô tài sản.
- Đưa ra những chỉ dẫn cần thiết giúp cho việc chỉ đạo và tiến hành
công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN của
CSĐT tội phạm về TTQLKT và chức vụ - Công an thành phố Hà Nội.
- Kết quả nghiên cứu đề tài còn là tài liệu tham khảo phục vụ nghiên
cứu, giảng dạy về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm tham ô tài sản
trong các trường Công an nhân dân.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và hệ thống sơ đồ, biểu mẫu, phần
nội dung của đề tài được cấu trúc thành ba chương.
13
Chương 1.
NHẬN THỨC CHUNG VỀ TỘI PHẠM THAM Ô TÀI SẢN
TRONG CÁC DNNN VÀ CÔNG TÁC PHÁT HIỆN, ĐIỀU TRA
TỘI PHẠM THAM Ô TÀI SẢN TRONG CÁC DNNN CỦA
LỰC LƯỢNG CSĐT TỘI PHẠM VỀ TTQLKT VÀ CHỨC VỤ
1.1. Nhận thức chung về tội phạm tham ô tài sản trong các DNNN
1.1.1. Khái niệm DNNN và những đặc điểm cơ bản của DNNN
Khái niệm DNNN được định nghĩa lần đầu tiên trong hệ thống pháp
luật Việt Nam tại Điều 1 Luật DNNN năm 1995 như sau: “DNNN là tổ chức
kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn, thành lập, tổ chức quản lí, hoạt động kinh
doanh hoặc hoạt động công ích nhằm thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội do
Nhà nước giao”([46], Điều 1). Đến Luật DNNN năm 2003, khái niệm DNNN
được định nghĩa: “DNNN là tổ chức kinh tế do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn
điều lệ hoặc có cổ phần, vốn góp chi phối, được hình thành dưới hình thức
công ty nhà nước, công ty cổ phần, công ty TNHH”([52], Điều 1). Định nghĩa
DNNN trong Luật DNNN năm 2003 phát triển sâu sắc hơn khái niệm DNNN,
chứa đựng nhiều điểm mới trong nhận thức của các nhà lập pháp và hoạch
định chính sách về DNNN, phù hợp hơn với cơ chế thị trường. Với những
điểm mới đó, các đặc điểm của DNNN có sự thay đổi.
Trước hết, nếu theo Luật DNNN năm 1995, DNNN được xác định dựa
trên tiêu chí sở hữu tuyệt đối của Nhà nước thì đến Luật DNNN năm 2003
tiêu chí cơ bản để xác định DNNN là quyền kiểm soát và chi phối của Nhà
nước, hay DNNN là doanh nghiệp mà Nhà nước nắm quyền kiểm soát và chi
phối. Quyền kiểm soát của Nhà nước dựa trên nền “dân chủ cổ phần”, trong
đó Nhà nước với tư cách là một nhà đầu tư hoàn toàn bình đẳng với các nhà
đầu tư khác của doanh nghiệp, chỉ nắm quyền kiểm soát khi nắm giữ đa số
vốn điều lệ của doanh nghiệp. Khi Nhà nước nắm quyền kiểm soát doanh
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét