Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Ngành nông nghiệp: Đây là ngành sản xuất vật chất quan trọng nhằm đáp
ứng nhu cầu thiết yếu của nhân dân, là ngành chiếm tỉ trọng lớn trong tổng
sản phẩm quốc dân, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến phục vụ
cho tiêu dùng và xuất khẩu, đồng thời cũng là ngành chiếm tỷ trọng lớn
trong lực lượng lao động xã hội và dân cư ở nước ta. Nông nghiệp phát triển
sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Do năng suất lao động trong nông nghiệp
thấp hơn trong các ngành khác, nên nông nghiệp không phát triển nó sẽ trở
thành gánh nặng cho nền kinh tế, sẽ kéo toàn bộ mức tăng trưởng của nền
kinh tế. Mặt khác nông nghiệp phát triển sẽ tạo điều kiện thỏa mãn được nhu
cầu tiêu dùng cho toàn xã hội, đảm bảo sự ổn định kinh tế xã hội để phát
triển. Nông nghiệp và nông thôn phát triển sẽ mở rộng thị trường trong
nước, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, công nghiệp sản xuất
hàng xuất khẩu, tích lũy vốn ban đầu và cung cấp lao động cho các ngành
sản xuất khác của nền kinh tế. Nhưng đây là ngành sản xuất phụ thuộc vào
nhiều yếu tố tự nhiên, tính bấp bênh cao, thu hồi vốn lâu, đòi hỏi vốn lớn
cho các công trình thủy lợi, máy móc trang thiết bị, phòng trừ sâu bệnh…
Do vậy chính phủ phải có các chính sách phát triển nông nghiệp, điều chỉnh
cơ cấu ngành một cách thích hợp, sao cho sự phát triển của nông nghiệp
không ảnh hưởng đến đầu tư phát triển công nghiệp và dịch vụ mà còn tạo
điều kiện tốt hơn cho sự phát triển của hai ngành này cũng như toàn bộ nền
kinh tế quốc dân.
Ngành công nghiệp: Để đưa nước ta thoát khỏi một nước nghèo và rút
ngắn khoảng cách tụt hậu so với các nước khác trong khu vực cũng như trên
thế giới, chúng ta không thể chỉ phát triển nông nghiệp mà phải phát triển cả
công nghiệp và dịch vụ. Công nghiệp là ngành quan trọng trong quá trình
công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Ngành này thu hút một lượng lao
động lớn và năng suất lao đông trong ngành này rất cao và tạo ra giá trị sản
lượng công nghiệp tăng nhanh hơn trong các ngành khác, tạo ra lợi nhuận
lớn. Ngành công nghiệp phát triển sẽ cung cấp nhiều máy móc trang thiết bị
cho nông nghiệp phát triển, nhiều sản phẩm hàng hóa đa dạng cho dịch vụ
phát triển. Chúng ta xuất phát từ một nước nghèo, có nền công nghiệp lạc
hậu so với các nước khác, do vậy phải tranh thủ tiến trình mở cửa hội nhập
quốc tế để thu hút vốn đầu tư từ nước ngoài, học hỏi kinh nghiệm, công
nghệ từ họ để phát triển công nghiệp đất nước. Xây dựng công nghiệp nặng
làm nền tảng cơ sở, tận dụng sự chuyển giao công nghệ, thiết lập những
ngành mũi nhọn có lợi thế so sánh nhất. Ngành công nghiệp chiếm một tỉ
trọng lớn trong tổng sản phẩm quốc dân, do vậy nhà nuớc phải đặc biệt quan
tâm, và có những chính sách mở cửa thu hút vốn đầu tư nước ngoài, cung
cấp vốn và phân bổ vốn một cách họp lí cho sự phát triển công nghiệp.
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Ngành dịch vụ: Dịch vụ là một lĩnh vực hoạt động tổng hợp của nền
kinh tế quốc dân, bao gồm tất cả các hoạt động phục vụ sản xuất và đời sống
của dân cư. Hoạt động dịch vụ bao gồm tất cả các hoạt động thương mại,
giao thông vận tải, cung cấp điện nước, bưu chính viễn thông, khách sạn du
lịch và các loại hình phục vụ khác cho sản xuất và đời sống xã hội. Nền kinh
tế càng phát triển thì khu vực dịch vụ cũng càng phát triển. Dịch vụ là cầu
nối gắn liền sản xuất với sản xuất, sản xuất với tiêu dùng, gắn thị trường
trong nước với thị trường nước ngoài. Có thể nói dịch vụ vừa là kết quả vừa
là nguyên nhân của phát triển kinh tế. Sự phát triển của ngành dịch vụ làm
cho cuộc sống thêm văn minh hiện đại hơn. Để phát triển ngành dịch vụ cần
phát triển về cơ sơ hạ tầng, đây là nhiệm vụ hết sức cần thiết và quyết định
cho sự phát triển của ngành. Ngoài ra chúng ta cần phải đào tạo một nguồn
nhân lực tốt, giư gìn bản sắc văn hóa, phát triển và truyền bá nó. Ngày nay
theo xu hướng hội nhập quốc tế, sự phát triển của ngành dịch vụ ngày càng
quan trọng và nó đóng góp ngày càng lớn vào tổng thu nhập quốc dân.
Cả nước ta đang chuyển dịch theo xu hướng giảm tỉ trọng ngành nông
nghiệp và tăng tỉ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ, đầy là một xu
hướng đúng đắn tạo sự phát triển bền vững và phù hợp với xu thế của thời
đại
* Chia theo 2 khối ngành: Khối ngành chủ đạo và khối ngành còn lại.
Đầu tư phải đảm bảo tương quan hợp lý giữa hai khối ngành này để nền kinh
tế vừa có những sản phẩm chủ đạo, tạo thế và lực cho sự phát triển lâu dài,
đồng thời phải đảm bảo sự phát triển tổng hợp nhằm đáp ứng yêu cầu nhanh,
bền vững hiệu quả.
1.1.2.4 Cơ cấu đầu tư phát triển theo địa phương, vùng, lãnh thổ.
Cơ cấu đầu tư phát triển theo địa phương vùng lãnh thổ là cơ cấu đầu tư
theo không gian, phản ánh tình hình sử dụng nguồn lực địa phương và việc
phát huy thế mạnh cạnh tranh của từng vùng trong chiến lược phát triển kinh
tế xã hội. Cơ cấu đầu tư phát triển theo địa phương, vùng, lãnh thổ phải phù
hợp với mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế xã hội, khai thác sử dụng có
hiệu quả về các nguồn lực lợi thế của vùng, dựa vào nhu cầu của nền kinh tế,
phù hợp xu thế phát triển thế giới. Xác định các vùng kinh tế trọng điểm để
ưu tiên phát triển đồng thời cũng tạo ra động lực để phát triển các vùng kinh
tế lạc hậu khó khăn. Có thể phân tích cơ cấu đầu tư giữa lãnh thổ phát triển
(địa bàn là động lực phát triển) với lãnh thổ kém phát triển (lãnh thổ còn khó
khăn) hoặc phân tích cơ cấu đầu tư theo các vùng lãnh thổ kinh tế.
1.2 Chuyển dịch cơ cấu đầu tư và cơ cấu đầu tư hợp lý.
1.2.1. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu đầu tư:
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Cơ cấu đầu tư phụ thuộc vào nhiều các yếu tố, các yếu tố này lại không cố
định. Trong từng giai đoạn cụ thể khác nhau, cơ cấu đầu tư luôn thay đổi để
phù hợp với sự phát triển với sự phát triển của nền kinh tế xã hội. Để có sự
chuyển đổi đó thì cần có sự chuyển dịch cơ cấu đầu tư. Do vậy sự chuyển
dịch cơ cấu đầu tư là điều cần thiết nhằm hướng tới xây dựng một cơ cấu
đầu tư hợp lý.
Chuyển dịch cơ cấu đầu tư có thể hiểu là sự thay đổi của cơ cấu đầu tư từ
mức độ này sang mức độ khác, phù hợp với môi trường và mục tiêu phát
triển.
Trước hết sự thay đổi cơ cấu đầu tư được thể hiện trên phương diện về vị
trí ưu tiên. Từ đó tuỳ theo từng loại cơ cấu đầu tư sự chuyển dịch sẽ tác động
theo hướng ưu tiên cho những mặt mạnh giúp phát triển một cách hợp lý
giữa các mặt, các ngành sao cho đạt hiệu quả cao nhất.
Sự chuyển dịch không chỉ bao gồm thay đổi về vị trí ưu tiên mà còn có sự
thay đổi về chất trong nội bộ cơ cấu và các chính sách áp dụng.
Về thực chất khi có sự chuyển dịch cơ cấu đầu tư thì cơ cấu vốn, vốn đầu
tư, cơ cấu huy động và sử dụng các loại vốn, nguồn vốn sẽ được điều chỉnh.
Như vậy các nhân tố nội bộ trong cơ cấu đầu tư sẽ được đổi mới để phù hợp
với mục tiêu xác định của nền kinh tế, ngành địa phương và các cơ sở trong
từng thời kỳ phát triển.
1.2.2. Sự cần thiết của việc chuyển dịch cơ cấu đầu tư:
Theo báo cáo chính trị trình Đại hội VIII của Đảng đã nhấn mạnh “ Nguy
cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu vực vẫn là thách thức
to lớn và gay gắt do điểm xuất phát của ta quá thấp, lại phải đi lên trong môi
trường cạnh tranh quyết liệt”.
Để thoát khỏi một cách cơ bản tình trạng nghèo khổ và nguy cơ tụt hậu
kinh tế, bên cạnh việc giải quyết các vấn đề xã hội đang đặt ra cần phải tăng
trưởng nhanh, ổn định và liên tục đi liền với chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo
hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Có như vậy mới cải thiện đời sống
nhân dân, tạo tiền đề để nhanh chóng đưa đất nước ta trở thành một nước
phát triển. Theo nội dung của phát triển kinh tế, tăng trưởng cao cùng với
chuyển dịch cơ cấu kinh tế hợp lý là nội dung cơ bản có tính chất quyết định.
Một nền kinh tế có sự tăng trưởng là có sự tăng về quy mô sản lượng đầu
ra được tính bằng chỉ tiêu tổng sản phẩm trong nước (GDP). Tăng trưởng
kinh tế cũng được hiểu là sự nâng cao tiềm lực sản xuất của nền kinh tế quốc
dân và được quyết định bởi mức gia tăng quy mô cũng như hiệu quả sử dụng
các yếu tố đầu vào. Thực tế phát triển của các nước đi trước với những điều
kiện tương đồng cho thấy vốn đầu tư là một trong những yếu tố quan trọng
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
nhất. Đất nước ta còn nghèo, chính vì vậy sự thiếu thốn đầu tư cho phát triển
lại càng nổi lên như một cản trở chủ yếu đối với yêu cầu tăng trưởng kinh tế.
Vì vậy nhiệm vụ đặt ra là phải tranh thủ tối đa mọi nguồn vốn bên trong và
bên ngoài, của Nhà nước cũng như mọi thành phần kinh tế cho mục tiêu tăng
trưởng. Sau đó phải quản lý và sử dụng vốn một cách tiết kiệm và hiệu quả.
Đồng thời phải tránh hậu quả nợ nần như một số quốc gia gặp phải trong
lịch sử. Nâng cao hiệu quả vốn đầu tư phụ thuộc vào nhiều nhân tố khác
nhau. Trên giác độ quản lý vĩ mô thì quan trọng là việc phân bố vốn vào đâu,
theo số lượng và tỉ lệ như thế nào. Như vậy cần sự dụng vốn theo một cơ cấu
tối ưu, hiệu quả nhất. Mặt khác đầu tư cơ bản với chức năng quan trọng là
tác động trực tiếp vào quá trình tái sản xuất xã hội. Do đó làm biến đổi cơ
cấu kinh tế. Như vậy, cơ cấu đầu tư có mối quan hệ mật thiết với cơ cấu kinh
tế. Nếu cơ cấu kinh tế hướng vào mục đích cần đạt được của nền kinh tế thì
đầu tư chính là phương tiện đảm bảo cho cơ cấu kinh tế được hình thành hợp
lý theo mục đích hướng tới của nó. Vì vậy một cơ cấu đầu tư tối ưu vừa cho
phép nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, vừa là phương tiện để hình thành cơ
cấu kinh tế hợp lý đảm bảo tăng trưởng nhanh. Cơ cấu đầu tư phụ thuộc vào
nhiều nhân tố và các nhân tố đó lại luôn vận động và phát triển. Vì thế cơ
cấu đầu tư cũng như cơ cấu kinh tế không phải là cố định.
Sự thay đổi của cơ cấu đầu tư và sự tác động của nó đến cơ cấu kinh tế
diễn ra một cách thường xuyên, lặp đi lặp lại theo hướng tiến dần đến những
cơ cấu kinh tế tối ưu. Nói cách khác, chuyển dịch cơ cấu đầu tư có ảnh
hưởng quan trọng đến đổi mới cơ cấu kinh tế. Quá trình thay đổi đó mang
tính chất khách quan, dưới tác động của các quy luật kinh tế. Định hướng
đầu tư để đổi mới cơ cấu kinh tế trên cơ sở sự tác động của yếu tố đầu tư và
có tính đến những nhân tố ảnh hưởng khác. Sự thay đổi và phát triển của các
bộ phận nền kinh tế cũng sẽ quyết định sự thay đổi số lượng cũng như chất
lượng của các ngành trong nền kinh tế quốc dân theo hướng xuất hiện nhiều
ngành mới, giảm tỷ trọng những ngành không phù hợp, tăng tỷ trọng những
ngành lợi thế. Bên cạnh đó chuyển dịch cơ cấu đầu tư cũng làm thay đổi mối
quan hệ giữa các bộ phận của một ngành, của nền kinh tế theo xu hướng
ngày càng lợi thế hơn, nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội cho từng bộ phận
cũng như toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Tóm lại, quá trình chuyển dịch cơ cấu đầu tư của một quốc gia, ngành, địa
phương hay cơ sở thông qua kế hoạch đầu tư là nhằm hướng tới xây dựng
một cơ cấu đầu tư hợp lý với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội một cách
toàn diện hơn.
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
1.2.3. Cơ cấu đầu tư hợp lý:
1.2.3.1 Khái niệm
Cơ cấu đầu tư hợp lý là cơ cấu đầu tư phù hợp với các quy luật khách
quan, với các điều kiện kinh tế - xã hội, lịch sử cụ thể trong từng giai đoạn,
phù hợp và phục vụ chiến lược phát triển kinh tế xã hội của từng ngành,
vùng, cơ sở và toàn bộ nền kinh tế. Cơ cấu đầu tư hợp lý sẽ có tác động tích
cực đến đổi mới cơ cấu kinh tế theo hướng ngày càng hợp lý hơn, khai thác
và sử dụng hợp lý các nguồn lực trong nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập, phù
hợp với xu thế kinh tế, chính trị của thế giới và khu vực.
1.2.3.2 Các tiêu chí để đánh giá cơ cấu đầu tư hợp lý
Một cơ cấu đầu tư hợp lý, trước hết phải phù hợp với quy luật khách
quan, nghĩa là nó phải phù hợp với các quy luật kinh tế xã hội, các quy luật
tự nhiên. Nếu đi nguợc lại các quy luật đó lập tức sẽ bị đào thải và không thể
tồn tại, phát triển được.
Cơ cấu đầu tư phát triển hợp lý là cơ cấu có khả năng tạo ra quá trình tái
sản xuất mở rộng. Hay nói cách khác, cơ cấu đầu tư phát triển hợp lý là cơ
cấu đầu tư vừa khai thác hiệu quả các năng lực hiện tại, vừa bảo đảm là nền
tảng bền vững cho sự phát triển mạnh trong tương lai.
Trong mỗi giai đoạn, với những điều kiện khác nhau về kinh tế xã hội,
về chiến lược phát triển kinh tế xã hội khác nhau thì sẽ có cơ cấu đầu tư khác
nhau cho phù hợp. Và trong các ngành khác nhau cũng sẽ có cơ cấu đầu tư
hợp lý khác nhau. Cơ cấu này là phù hợp với quốc gia này nhưng lại không
phù hợp với quốc gia kia, và ngay trong nền kinh tế thì cơ cấu hợp lý cho
mỗi ngành, mỗi lĩnh vực cũng khác nhau. Vấn đề cần đặt ra là các nước phải
xây dựng cho mình cơ cấu đầu tư hợp lý trong toàn bộ nền kinh tế cũng như
trong từng bộ phận của nền kinh tế để đạt được sự phát triển bền vững.
1.2.4. Các hình thức cơ cấu đầu tư hợp lý:
1.2.4.1. Cơ cấu đầu tư theo nguồn vốn hợp lý:
Như đã trình bày ở trên, cơ cấu nguồn vốn đầu tư thể hiện quan hệ tỷ lệ
của từng loại nguồn vốn trong tổng vốn đầu tư xã hội, nguồn vốn đầu tư của
doanh nghiệp và dự án. Trong giai đoạn hiện nay, cơ cấu nguồn vốn ngày
càng đa dạng, phong phú cùng với sự gia tăng của vốn đầu tư xã hội. Để phù
hợp với nền kinh tế thị trường cơ cấu nguồn vốn đã thay đổi theo hướng xoá
bỏ bao cấp trong đầu tư, phát huy nền kinh tế nhiều thành phần với các
chính sách huy động mọi nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Trên phạm vi quốc gia: Cơ cấu đầu tư hợp lý là cơ cấu phản ánh khả
năng huy động tối đa mọi nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, phản ánh
khả năng sử dụng hiệu quả cao mọi nguồn vốn đầu tư.
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Xu hướng cơ cấu đầu tư hợp lý là cơ cấu thay đổi theo hướng giảm dần
tỷ trọng của nguồn vốn đầu tư từ ngân sách, tăng tỷ trọng nguồn vốn tín
dụng ưu đãi và nguồn vốn của dân cư. Có như vậy nền kinh tế nước ta mới
thực sự thoát khỏi tình trạng quan liêu bao cấp, tạo động lực phát triển một
nền kinh tế năng động.
Mặt khác khi xét trên góc độ doanh nghiệp thì cơ cấu nguồn vốn hợp lý là cơ
cấu phản ánh tỷ lệ giữa các nguồn vốn trong doanh nghiệp, giữa vốn chủ sở
hữu và vốn đi vay sao cho tận dụng tối đa mọi nguồn lực, giúp doanh nghiệp
hoạt động có hiệu quả.
1.2.4.2. Cơ cấu vốn đầu tư hợp lý:
Như giới thiệu ở phần trên, chúng ta biết cơ cấu vốn đầu tư thể hiện quan hệ
tỷ lệ giữa từng loại vốn trong tổng vốn đầu tư xã hội, vốn đầu tư của doanh
nghiệp hay của một dự án.
Trong thực tế, có một số cơ cấu vốn đầu tư quan trọng cần được chú ý xem
xét như:
- Cơ cấu kĩ thuật của vốn (vốn xây lắp và vốn máy móc thiết bị trong tổng
vốn đầu tư.
- Cơ cấu vốn đầu tư cho hoạt động XDCB.
- Cơ cấu vốn đầu tư cho công tác nghiên cứu triển khai khoa học và công
nghệ.
- Cơ cấu vốn đầu tư cho đào tạo nguồn nhân lực.
- Cơ cấu vốn đầu tư cho tái tạo tài sản lưu động và những chi phí khác
như: chi phí quảng cáo, tiếp thị
- Cơ cấu vốn đầu tư theo quá trình lập và thực hiện dự án như chi phí
chuẩn bị đầu tư, chi phí thực hiện đầu tư
Vậy một cơ cấu vốn đầu tư hợp lý là cơ cấu mà vốn đầu tư được ưu tiên
cho bộ phận quan trọng nhất, phù hợp với yêu cầu và mục tiêu đầu tư. Và bộ
phận được ưu tiên cung cấp vốn này thường chiếm một tỷ trọng khá cao.
1.2.4.3. Cơ cấu đầu tư phát triển theo ngành hợp lý:
Cơ cấu đầu tư phát triển theo ngành là cơ cấu thực hiện đầu tư cho từng
ngành kinh tế quốc dân cũng như trong từng tiểu ngành. Từ đó sẽ thể hiện
việc thực hiện chính sách ưu tiên, phát triển, chính sách đầu tư đối với từng
ngành trong một thời kỳ nhất định.
Trong thực tế, một quyết định đầu tư có thể làm thay đổi số lượng tuyệt
đối của các ngành, tiểu ngành cấu thành nền kinh tế quốc dân. Những ngành,
tiểu ngành mới xuất hiện sẽ ngày càng hiệu quả với sự phát triển mạnh mẽ
của khoa học, công nghệ như các ngành công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ
chất lượng cao. Bên cạnh đó, một số ngành không phù hợp với xu thế phát
triển của thời đại sẽ giảm vai trò và tỷ trọng của mình trong nền kinh tế.
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
Điều đó là do nhu cầu xã hội về ngành đó ngày càng giảm hoặc không còn
thiết thực nữa. Hay có thể hiểu là lợi thế của ngành đó bị giảm hay bị mất đi.
Cơ cấu của ngành kinh tế cũng có sự thay đổi cùng với việc xuất hiện
mới hay mất đi của một số ngành. Thứ tự ưu tiên đầu tư giữa các ngành, tiểu
ngành trong nền kinh tế có sự khác nhau và thay đổi qua từng thời kỳ phát
triển. Các ngành, tiểu ngành có lợi thế sẽ ngày càng được đầu tư phát triển
và đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu ngành của nền kinh tế. Một số ngành
sẽ giảm đầu tư và giữ ở mức độ vừa phải. Một số ngành sẽ giảm đầu tư ở
mức tối đa.
Trong nền kinh tế giai đoạn hiện nay, các ngành công nghiệp dịch vụ
thường có tốc độ tăng trưởng cao hơn. Nếu như vào giai đoạn trước Việt
Nam là một nước nông nghiệp kém phát triển thì bây giờ chúng ta đã và
đang cải thiện dần cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá.
Mặt khác do những hạn chế về đất đai và các khả năng sinh lời nên các
ngành nông, lâm, ngư nghiệp đạt được tốc độ tăng trưởng không cao. Vì vậy
muốn có tốc độ tăng trưởng nhanh, bền vững và hiệu quả thì phải đầu tư
mạnh vào công nghiệp và dịch vụ, đặc biệt là các ngành công nghiệp, dịch
vụ công nghệ hiện đại, có chất lượng cao. Chính sách đầu tư vào các ngành
có tốc độ phát triển khác nhau sẽ tạo ra sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tuỳ
theo mức độ chuyển đổi cơ cấu đầu tư và hiệu quả đầu tư của các ngành đó.
Nói chung lại, cơ cấu vốn đầu tư phát triển theo ngành một cách hợp lý
trong thời kì đổi mới hiện nay là chuyển dịch theo hướng đầu tư mạnh cho
công nghiệp, ưu tiên cho nông nghiệp nông thôn và phát triển cơ sở hạ tầng
cũng như các lĩnh vực xã hội.
1.2.4.4. Cơ cấu đầu tư phát triển theo địa phương, vùng lãnh thổ hợp lý:
Cơ cấu đầu tư theo địa phương và vùng lãnh thổ là cơ cấu đầu tư theo
không gian. Từ đó sẽ phản ánh tình hình sử dụng nguồn lực địa phương và
việc phát huy lợi thế cạnh tranh của từng vùng.
Trong mỗi giai đoạn phát triển, nguồn lực của mỗi quốc gia là có hạn nên
các nhà quản lý chiến lược phải đề ra những đề xuất tạo ra sự tăng trưởng
cho nền kinh tế ở mức hợp lý nhất. Trong điều kiện hiện nay khi mà nguồn
lực trong nước còn hạn chế thì chiến lược phát triển được coi tốt nhất là đầu
tư phát triển phi cơ cấu. Theo đó sẽ ưu tiên đầu tư phát triển mạnh một số
vùng nhất định hay còn gọi là vùng kinh tế trọng điểm. Mục tiêu của chiến
lược trên là tạo nguồn lực lớn lôi kéo các vùng phát triển nhưng vẫn đảm
bảo các vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa không bị tụt hậu nhiều.
Cụ thể ở Việt Nam, việc đầu tư cho nông nghiệp nông thôn là một trong
những hoạt động đầu tư quan trọng nhất, hiệu quả nhất trong việc xoá đói,
giảm nghèo, phát triển kinh tế xã hội. Trong giai đoạn hên nay, Nhà nước ta
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
cần phải tập trung đầu tư phát triển các vùng kinh tế trọng điểm làm đầu tàu
cho phát triển kinh tế các nước. Đồng thời phải tăng cường đầu tư cho những
vùng kém phát triển thoát khỏi tình trạng đói nghèo đặc biệt là các vùng sâu,
vùng xa. Có thể nói phương hướng đầu tư trên sẽ tạo ra sự dịch chuyển cơ
cấu kinh tế giữa các vùng. Bên cạnh đó sẽ tạo ra những cơ cấu kinh tế theo
lãnh thổ mới, đảm bảo có được những tiềm lực lớn để tăng trưởng trong giai
đoạn sau. Dựa vào các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội như; tăng trưởng,
xoá đói giảm nghèo. Bên cạnh đó đặc biệt là dựa vào các lợi thế về vị trí địa
lý, khí hậu tự nhiên, các nguồn lực việc thực hiện đầu tư làm thay đổi vị trí
của mình theo hướng ngày càng hợp lý hơn. Cụ thể là sẽ sử dụng hiệu quả
các nguồn lực, lợi thế của chính vùng kinh tế đó.
Nhìn chung lại một cơ cấu đầu tư theo địa phương hay vùng lãnh thổ
được xem là hợp lý nếu nó phù hợp với yêu cầu, chiến lược phát triển kinh
tế xã hội. Đồng thời phát huy lợi thế sẵn có của vùng trong khi vẫn đảm bảo
hỗ trợ, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển chung của các vùng khác,
đảm bảo sự phát triển thống nhất về những cân đối lớn trong phạm vi quốc
gia và giữa các ngành.
1.3. Đặc điểm và các nhân tố tác động đến cơ cấu đầu tư:
1.3.1. Đặc điểm của cơ cấu đầu tư:
- Cơ cấu đầu tư luôn thay đổi trong từng giai đoạn phù hợp với sự phát
triển của nền kinh tế xã hội. Sự thay đổi ở đây là sự thay đổi về vị trí, vai trò
các bộ phận cấu thành đầu tư bao gồm sự thay đổi về tổng quy mô nguồn
lực, sự thay đổi về cơ cấu huy động nguồn vốn, thay đổi về quan hệ tỷ lệ đầu
tư giữa các ngành, tiểu ngành, các vùng và các thành phần kinh tế
- Cơ cấu đầu tư chịu sự ảnh hưởng của nhiều nhân tố. Có nhân tố thuộc
nội tại nền kinh tế, có nhân tố tác động từ bên ngoài. Mặt khác có nhân tố
tích cực thúc đẩy phát triển song cũng có nhân tố kìm hãm, hạn chế sự phát
triển. Sự phụ thuộc nhiều vào các nhân tố ảnh hưởng cũng là nguyên nhân
làm cho cơ cấu đầu tư luôn thay đổi. Cơ cấu đầu tư không cố định mà sẽ
dich chuyển theo hướng phát triển đi tới một cơ cấu hợp lý.
1.3.2. Các nhân tố tác động:
1.3.2.1. Các nhân tố trong nội bộ nền kinh tế:
Các nhân tố nội bộ hay còn gọi là các nhân tố bên trong tồn tại ngay
trong nền kinh tế của nước đó bao gồm: quan điểm chiến lược, mục tiêu phát
triển kinh tế xã hội của đất nước trong mỗi giai đoạn nhất định; nhân tố thị
trường và nhu cầu tiêu dùng của xã hội; trình độ phát triển của lực lượng sản
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
xuất; cơ chế quản lý có thể anh hưởng đến cơ cấu đầu tư Dưới đây chúng ta
sẽ nghiên cứu kĩ hơn về một số nhân tố sau:
* Nhân tố thị trường và nhu cầu tiêu dùng của xã hội:
Thị trường và nhu cầu của xã hội là người đặt hàng cho tất cả các hoạt
động sản xuất kinh doanh của mọi ngành nghề, lĩnh vực của nền kinh tế.
Khách hàng chính là người quyết định sự tồn tại và phát triển của mỗi hàng
hoá dịch vụ. Nếu xã hội không có nhu cầu thì tất yếu sẽ không có bất kì một
quá trình sản xuất, bất kì một quá trình đầu tư nào.
Trong nội bộ nền kinh tế nước ta hiện nay, sản phẩm hàng hoá đã được
chu chuyển khá thuận lợi và nhanh chóng từ vùng này sang vùng khác, từ
nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng, từ nơi có nhu cầu thấp đến nơi có nhu cầu
cao. Nếu hoạt động sản xuất kinh doanh mà không căn cứ vào nhu cầu của
thị trường thì khó có thể tồn tại được lâu dài. Hiện nay, đất nước ta đã hội
nhập ngày càng sâu vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Nhưng chúng ta đã
phát huy được những lợi thế của mình, tạo ra nhiều sản phẩm có chất lượng
cao, trở thành sản phẩm xuất khẩu chủ lực, được thị trường thế giới đánh giá
cao.
Căn cứ vào thị trường và nhu cầu xã hội không chỉ căn cứ vào số lượng
mà cả nhu cầu về chất lượng, chủng loại các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ. Từ
đó nó có tác động trực tiếp đến quy mô, trình độ phát triển, đến vị trí, tỷ
trọng đầu tư của các ngành, lĩnh vực trong cơ cấu đầu tư của toàn xã hội.
Việc xác lập một cơ cấu đầu tư cho mỗi quốc gia, mỗi vùng kinh tế không
thể không tính đến xu thế tiêu dùng của xã hội. Đồng thời xem xét quan hệ
cung cầu của từng loại hàng hoá dịch vụ, xác định đúng lợi thế của mình để
có chiến lược bố trí hoạt động đầu tư và chuyển dịch cơ cấu đầu tư hợp lý.
* Quan điểm chiến lược, mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước,
vùng và cơ chế, năng lực quản lý trong mỗi giai đoạn nhất định:
Với tư cách là chủ thể quản lý, Nhà nước tác động và chi phối vào sự vận
động của cơ cấu đầu tư. Tuy nhiên Nhà nước không trực tiếp sắp đặt đầu tư
theo các ngành nghề ( trừ một số ít các dự án đầu tư trực tiếp của Nhà nước);
không quy định các tỷ lệ của cơ cấu đầu tư; không áp đặt đầu tư đối với các
thành phần kinh tế bởi đó là quyền tự do sản xuất, kinh doanh của các chủ
thể kinh tế. Nhà nước chỉ tác động gián tiếp bằng các định hướng phát triển
để thực hiện được mục tiêu, đáp ứng nhu cầu xã hội. Đó chính là nội dung
chủ đạo của hoạt động kế hoạch đầu tư trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa.
Định hướng phát triển của Nhà nước luôn khuyến khích mọi thành phần
kinh tế, các tầng lớp dân cư tham gia đầu tư phát triển nhằm thực hiện các
mục tiêu kinh tế xã hội với hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, Nhà nước còn đưa
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368
ra các cơ hội, các dự án đầu tư, các hình thức hỗ trợ nhất định để các chủ thể
tham gia đầu tư.
Mục tiêu, chiến lược phát triển kinh tế xã hội là định hướng chung cho
mọi thành phần kinh tế, mọi doanh nghiệp trong cả nước phấn đấu thực hiện
dưới sự điều tiết của Nhà nước thông qua hệ thống luật pháp và các quy
định, thể chế chính sách, tạo ra những tỷ lệ hợp lý giữa các ngành nghề, các
vùng kinh tế. Từ đó sẽ tiến tới thực hiện một cơ cấu đầu tư hợp lý.
Mặt khác trong những thời kì nhất định, cơ chế quản lý Nhà nước cũng
có những thay đổi nhất định, tác động trực tiếp đến quá trình phát triển. Đi
cùng với nó là năng lực quản lý của hệ thống, khả năng nắm bắt các quy luật
kinh tế sẽ tác động đến việc ban hành chính sách, điều hành vĩ mô, tác động
đến sự phát triển của nền kinh tế nói chung, đến đẩu tư và cơ cấu đầu tư nói
riêng.
* Trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, khoa học công nghệ:
Lực lượng sản xuất chính là động lực để phát triển xã hội. Mặt khác thị
trường và nhu cầu của xã hội là vô tận và ngày càng cao. Muốn đáp ứng đầy
đủ nhu cầu xã hội thì trước hết phải phát triển lực lượng sản xuất. Khi lực
lượng sản xuất phát triển, nó tác động đến trình độ tự động hoá, cơ giới hoá,
điện khí hoá tạo ra sự chênh lệch về năng suất.
Khoa học ngày càng đóng vai trò là lực lượng sản xuất trực tiếp của xã
hội, nó tác động đến tất cả các khâu của quá trình phát triển. Nó làm thay đổi
quy trình sản xuất truyền thống, làm tăng năng suất hiệu quả. Từ đó đầu tư
sẽ dịch chuyển theo hướng từ những ngành có hàm lượng kĩ thuật thấp sang
những ngành có hàm lượng kĩ thuật cao, hiện đại. Lực lượng sản xuất sẽ là
nhân tố tạo ra sự phát triển về chất trong hoạt động đầu tư phát triển của mỗi
quốc gia và vùng kinh tế.
* Yếu tố nguồn nhân lực:
Cơ cấu đầu tư có sự dịch chuyển nhanh hay chậm, hợp lý hay không hợp
lý do sự tác động chủ quan của con người. Có thể nói nguồn nhân lực là
nhân tố có ý nghĩa quyết định trong việc hình thành cơ cấu đầu tư. Một ví dụ
điển hình chứng minh cho tầm quan trọng của nguồn nhân lực chính là
trường hợp của đất nước Nhật Bản. Mặc dù là một đất nước nghèo nàn về
nguồn tài nguyên thiên nhiên nhưng chính nhờ con người nơi đây với trí tuệ
và nghị lực mạnh mẽ, đất nước này đã nhanh chóng vượt qua khó khăn. Và
giờ đây Nhật Bản là một trong những nước phát triển nhất thế giới. Chính vì
vậy mà chúng ta cần học hỏi rất nhiều bài học, kinh nghiệm từ đất nước này.
Việt Nam vẫn luôn tự hào về một nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú,
“rừng vàng biển bạc”. Thế nhưng chúng ta vẫn xếp trong những nước có nền
kinh tế phát triển chưa cao. Vậy nguyên nhân là do đâu? Nhìn chung nước ta
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét